---

သမ္မတအကြံပေး ပေါင်းစည်းရေးမူဝါဒအဖွဲ့၏ အကြီးတန်းဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ကန်ချန်းအီလ်က ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွင်း၊ အထူးသဖြင့် နိုဝင်ဘာလ အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကာလအနီးတွင် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်ကြား ဆွေးနွေးပွဲ ပြန်လည်စတင်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းပြောကြားလိုက်သည်။

ဇွန် ၁၀ ရက်က ဆိုးလ်မြို့ရှိ ပန်ယောင်ပေါင်းစည်းရေးအကြံပေးကောင်စီ (PUAC) ရုံးချုပ်တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ကန်က “မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ အမေရိကန်ဟာ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကာလအနီးမှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် နောက်နှစ်အစောပိုင်းလောက် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် တာဝန်စတင်ပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲလည်း ဖြစ်သည်။

PUAC သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တည်ထောင်ထားသည့် သမ္မတအကြံပေးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး မူဝါဒညှိနှိုင်းခြင်း၊ သဘောတူညီမှု တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး တိုးချဲ့ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးကို အားပေးရန် တာဝန်ယူထားသည်။ သမ္မတ လီဂျေမြောင်က အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ဟောင်းဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်သက်တမ်း ၄ ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကန်က “အီရန်နဲ့ စစ်ရေးပဋိပက္ခကြောင့် ဝါရှင်တန်ဘက်က လှုပ်ရှားနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်း နည်းပါးခဲ့တယ်။ အီရန်နှင့် အမေရိကန်-အစ္စရေး စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားပါက ကမ္ဘာ့အရေးအကြီးဆုံး မဖြေရှင်းရသေးတဲ့ ပဋိပက္ခအဖြစ် မြောက်ကိုရီးယားကိစ္စက အဓိကနေရာကို ပြန်လည်ရယူလာမယ်” ဟု ဆိုသည်။ ၎င်း၏အဆိုအရ နောက်မကြာမီ ဝါရှင်တန်က လုပ်ဆောင်လာနိုင်သည့် သံတမန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုံယန်းဘက်က လက်ခံမည်လား၊ လျစ်လျူရှုမည်လားဆိုသည့်အချက်က ဆွေးနွေးပွဲ၏ အဓိကဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ဟနွိုင်းထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်နှင့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့အကြား နျူကလီးယားဖျက်သိမ်းရေး သဘောတူညီမှု မရရှိခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း ပြုံယန်းနှင့် ဝါရှင်တန်ကြား ဆက်သွယ်ရေးမှာ ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။ နှစ်ဘက်အကြား နျူကလီးယားဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် လက်နက်လျှော့ချခြင်းဆိုင်ရာ အမြင်ကွာဟမှုကို မကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ဘဲ ပြုံယန်းဘက်က အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ဖြေလျှော့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဝါရှင်တန်က နျူကလီးယားလက်နက်များ အပြည့်အဝ ဖျက်သိမ်းပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ထိုထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ကွက်ပြီးနောက် မြောက်ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားစွမ်းရည်ကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို မည်သည့်အခါမျှ စွန့်လွှတ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သလို နျူကလီးယားနိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရရန်လည်း ကြိုးပမ်းနေသည်။ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးစလုံးက အခြေအနေအခွင့်သင့်ပါက ထပ်မံတွေ့ဆုံရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း အရိပ်အမြွက်ပြထားသော်လည်း တိကျသေချာသော အစီအစဉ်များ မပေါ်ပေါက်သေးပေ။

ကန်၏အမြင်အရ ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြောက်ကိုရီးယားက ဝါရှင်တန်၏ အဆိုပြုချက်များကို လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ယင်းက ဆွေးနွေးပွဲကို ပြန်လည်အသက်သွင်းနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အမေရိကန်ဘက်က မြောက်ကို စားပွဲဝိုင်းသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်နိုင်မည့် အဆိုပြုချက်တစ်ရပ် ထုတ်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ၎င်းက ပြောပြီး ကုလသမဂ္ဂအဆင့် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ဖြေလျှော့ခြင်းနှင့် ရန်လိုသည့်မူဝါဒများ လျှော့ချခြင်းတို့ကလည်း ဆက်သွယ်ရေး တိုးတက်စေနိုင်မည်ဟု သုံးသပ်သည်။

ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ကန်က စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ပြီး အမေရိကန်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားကြား တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ “ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံ ခွဲခြားနေမှုဟာ နှစ်နိုင်ငံတည်းနဲ့ မဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ ပြဿနာပါ။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်မှာ ကုလသမဂ္ဂ ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့လည်း လက်မှတ်ထိုးထားတာကြောင့် အခြေခံအားဖြင့် အမေရိကန်ပါဝင်နေတဲ့ ဝါရှင်တန်-ပြုံယန်းကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအရ ကျွန်တော်တို့ဟာ နည်းပညာအရ စစ်ဖြစ်နေဆဲပဲ ဖြစ်တယ်။ ဒီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အဖြစ် မြှင့်တင်နိုင်မယ်ဆိုရင် မြောက်ကိုရီးယား-အမေရိကန် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကို ဖြေရှင်းနိုင်ပြီး ငြိမ်းချမ်းတဲ့ နှစ်နိုင်ငံစနစ်ဆီ သဘာဝအတိုင်း ဦးတည်သွားစေလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။