---

မြောက်ကိုရီးယားတွင် United Nations Development Programme (UNDP) ရုံးကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် လတ်တလောအစီအစဉ် မရှိသေးသော်လည်း “အခြေအနေများ ပြောင်းလဲလာပါက” ပြန်လည်သုံးသပ်မည်ဟု အဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူး အလက်ဇန်ဒါ ဒီခရူးက ပြောကြားသည်။

ဒီခရူးက မေ ၂၂ ရက် ရုန်းလက်များတွင် ဆိုးလ်မြို့၌ ကိုရီးယားတိုင်းမ်စ်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းစဉ် အဆိုပါအကြောင်းကို ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး “လက်ရှိအချိန်မှာ မြောက်ကိုရီးယားတွင် ကျွန်တော်တို့ မရှိပါဘူး။ အရင်က ရှိခဲ့ပေမယ့် ထွက်ခွာဖို့ တောင်းဆိုခံခဲ့ရပါတယ်။ အခြေအနေ မပြောင်းလဲသေးသရွေ့ အဲဒီနေရာမှာ ရှိနေမယ့် အဓိပ္ပာယ် မရှိပါဘူး” ဟု ဆိုသည်။

UNDP သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ပြုံယမ်း၌ ရုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး မြောက်ကိုရီးယားတွင် အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သည့် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစားအစာထောက်ပံ့ရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကဏ္ဍအပါအဝင် နယ်ပယ်အမျိုးမျိုးတွင် ကူညီခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရန်ပုံငွေများကို မြောက်ကိုရီးယားအစိုးရသို့ လွှဲပြောင်းသုံးစွဲခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီးနောက် လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်း ၂၀၁၀ ဝန်းကျင်တွင် လုပ်ငန်းအချို့ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သော်လည်း ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလ၌ နိုင်ငံတကာနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းအားလုံး နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခဲ့ရပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကိုရီးယား၌ နောက်ဆုံးစီမံကိန်းလည်း အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

ဒီခရူး၏ ပြောကြားချက်များသည် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏ မြောက်ကိုရီးယား လုပ်ငန်းများကို ယခုနှစ် ပထမနှစ်ဝက်အတွင်း ပြန်လည်စတင်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ဖော်ပြပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းက အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိသော်လည်း UNDP သည် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ပိတ်ဆို့ခံထားရသည့် မြောက်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေနေခဲ့ကြောင်းသာ သိရသည်။

ဆိုးလ်သို့ လာရောက်ခဲ့သည့် ဒီခရူးသည် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ “Global AI Hub” စတင်မိတ်ဆက်ပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အဆိုပါအစီအစဉ်သည် ဉာဏ်ရည်တု (AI) ကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေများကို ကိုင်တွယ်တုံ့ပြန်နိုင်မည့် မူဘောင်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ UNDP အကြီးအကဲက AI ကို “ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အရှိန်မြှင့်ပေးနိုင်သည့် အရေးပါသောကိရိယာ” ဟု သတ်မှတ်ကာ “AI သည် လူတွေကို ပိုမိုများပြားစွာထံ သွားရောက်ကူညီနိုင်အောင် ကူညီပေးသည်” ဟု ပြောဆိုသည်။

ယင်းအစီအစဉ်တွင် UNDP အပါအဝင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်း ၉ ဖွဲ့ ပါဝင်နေပြီး International Organization for Migration၊ International Labour Organization နှင့် United Nations High Commissioner for Refugees တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ဒီခရူးက AI သည် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီကို တိုက်ရိုက် ပေးနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း လက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေသည့် စီမံကိန်းများ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပြီး ပိုမိုထိရောက်၊ ပိုမိုကုန်ကျစရိတ်သက်သာကာ ပိုမိုပါဝင်မှုရှိသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်စေကြောင်း အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လမ်းကြောင်းကိုလည်း ၎င်းက ချီးကျူးခဲ့သည်။ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှ ကာလတိုအတွင်း ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံများအနက် တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းသည် “အံ့မခန်းအောင်မြင်မှုဇာတ်လမ်း” တစ်ပုဒ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုပြီး ကမ္ဘာ့အကူအညီရန်ပုံငွေများ ဖိအားခံနေရသည့် အချိန်တွင်လည်း ကိုရီးယားသည် ဘက်ပေါင်းစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို တက်ကြွစွာ ထောက်ခံနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

သူက ကိုရီးယားဦးဆောင်သည့် R.E.V.I.V.E (Relief, Employment and Vital Infrastructure for the Vulnerable in Emergencies) အရေးပေါ်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းကိုလည်း ချီးကျူးခဲ့သည်။ အဆိုပါစီမံကိန်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၄ သန်း (ဝမ် ၉၆.၂ ဘီလီယံ) တန်ဖိုးရှိပြီး UNDP က စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ကာ ကိုရီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ထားသည်။ ဆီးရီးယား၊ ယူကရိန်းနှင့် ပါလက်စတိုင်းအပါအဝင် သဘာဝဘေးသို့မဟုတ် စစ်ပွဲဒဏ်ခံရသည့် နိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံတွင် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးမှု၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ ပြုပြင်ထူထောင်ရေးနှင့် အရေးကြီး လူမှုဝန်ဆောင်မှုများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို ကူညီပေးနေသည်။

ထို့ပြင် အကျပ်အတည်းတုံ့ပြန်ရေးတွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ၎င်းက အလေးထားပြောကြားပြီး ဆမ်ဆောင်းကဲ့သို့ ကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးနေကြောင်း ဆိုသည်။ “သူတို့မှာ အလွန်အားကောင်းတဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအင်အားကို အများဆုံးအသုံးချဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

အော်ကျပ်ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အကျပ်အတည်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရရှိထားသော တိုးတက်မှုများကို ပြန်လည်ဖျက်ဆီးနေပြီး သက်ရောက်မှုမှာ ဒေသတွင်းအထက်သာမက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအထိ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်းလည်း သတိပေးခဲ့သည်။ “စက်တင်ဘာနဲ့ အောက်တိုဘာမှာ အစားအစာထောက်ပံ့ရေး ပြဿနာတွေ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ အခုတည်းက သိထားပြီးသားပါ” ဟု ဆိုသည်။ ထို့အတူ ကမ္ဘာသည် ဦးဆောင်မှုမဏ္ဍိုင်များ ပြန့်ကျဲနေသည့် ဘက်ပေါင်းစုံအာဏာစနစ်သစ်တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်နေသဖြင့် အကျပ်အတည်းများကို ညှိနှိုင်းတုံ့ပြန်ရန် ပိုမိုခက်ခဲလာကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။