---

တရုတ်အစိုးရက ၁၉၈၉ ခုနှစ် တီယန်အန်မြန် အရေးအခင်းအပေါ် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို၏ မှတ်ချက်များသည် “သမိုင်းအချက်အလက်များကို လွဲမှားစေပြီး” တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် စွပ်စွဲဖျက်စီးနေသည်ဟု ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဟောင်ကောင်၌လည်း နှစ်ပတ်လည် အောက်မေ့ဖွယ် စုဝေးပွဲများကို ဖိနှိပ်ထားပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့အင်အားများစွာကို ဖြန့်ကျက်ထားသည်။

ပေကျင်းမြို့ တီယန်အန်မြန် စတုရန်းအနီးတွင် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန် ၄ ရက်က ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး တောင်းဆိုသူများကို စစ်တပ်နှင့် တင့်ကားများဖြင့် နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး သေဆုံးသူ အရေအတွက်အတိအကျကို မသိရသေးပါ။ တရုတ်ပြည်မကြီးတွင်လည်း ထိုဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုများကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ထားသည်။ ရူဘီယိုက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် “ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု မည်မျှရှိစေကာမူ အတိတ်ကို ဖျောက်ဖျက်နိုင်မည်မဟုတ်” ဟု ပြောဆိုပြီး ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်ကို ကာကွယ်ပေးသူများကို နောက်တစ်နေ့တွင် ဂုဏ်ပြုမည်ဟုလည်း ဆိုခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မော်နင်က “၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နောက်ပိုင်းကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ထိုနိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ်အစိုးရတွင် ကြာမြင့်စွာကတည်းက ရှင်းလင်းတိကျသော သဘောထားရှိပြီးဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “အမေရိကန်ဘက်မှ မှားယွင်းသည့် ပြောဆိုချက်များသည် သမိုင်းအမှန်တရားကို လွဲချော်စေပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လမ်းကြောင်းကို စွပ်စွဲဖျက်စီးနေသကဲ့သို့ တရုတ်ပြည်တွင်းရေးကိုလည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေသည်” ဟု သူမက ဆိုသည်။

ထိုဖြစ်ရပ်တွင် လူ ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အာဏာပိုင်များက ပြောဆိုခဲ့ပြီး ယင်းထဲတွင် စစ်သားများလည်း ပါဝင်သည်။ သို့သော် အခြားတွက်ချက်မှုများအရ သေဆုံးသူ အရေအတွက်မှာ ၄၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသော်လည်း အတိအကျ မသိရသေးပါ။ ယခုနှစ်တွင်လည်း ပေကျင်းရှိ Wan’an သုသာန်၌ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးသူများ၏ မိသားစုဝင်များကို အုတ်ဂူများသို့ သွားရောက်ခွင့်မပြုခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး Amnesty International က ယင်းလုပ်ရပ်ကို “နှလုံးသားမဲ့သည့် လုပ်ရပ်” ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။

တရုတ်အာဏာပိုင်များက ထိုကာလအတွင်း တီယန်အန်မြန် ဆန္ဒပြမှုများကို “တန်ပြန်တော်လှန်ရေး အုံကြွမှု” ဖြစ်ပြီး “လူနည်းစုအနည်းငယ်” က လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ထားကာ အင်အားသုံး နှိမ်နင်းခြင်းမှာ “နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု” ကို ရပ်တန့်ပြီး တည်ငြိမ်မှု ပြန်လည်ရရှိစေရန် လိုအပ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။

ဟောင်ကောင်တွင်မူ ၂၀၂၀ ခုနှစ် National Security Law (အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေ) ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် နှစ်ပတ်လည် ဖယောင်းတိုင်ထွန်း အောက်မေ့ဖွယ်စုဝေးပွဲကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျင်းပလာခဲ့သော်လည်း ယခုနှစ်တွင်လည်း ပေကျင်းက လူထုအခမ်းအနားများအားလုံးကို တားမြစ်ထားသည်။ AFP သတင်းထောက်များက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့တို့တွင် Victoria Park အနီး၌ ရဲတပ်ဖွဲ့အင်အားများစွာ ဖြန့်ကျက်ထားသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး လမ်းပိတ်ဆို့မှုများနှင့် အရပ်ဝတ်ရဲများ၏ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ Causeway Bay စျေးဝယ်ဒေသတွင် ၆ နှင့် ၄ ကို ရည်ညွှန်းသည့် လက်ဟန်ပြုလုပ်ခဲ့သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ရဲက ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသော ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ League of Social Democrats ၏ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း Chan Po-ying ကိုလည်း ရဲကားပေါ်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။

သူမက အဝါရောင် စက္ကူနှင်းဆီတစ်ပွင့်ကို ကိုင်ဆောင်လျက် သတင်းထောက်များအား “အခုကျွန်မတို့လုပ်နိုင်တာ အတော်လေးနည်းသွားပါပြီ… Victoria Park က ဟောင်ကောင်သူ၊ ဟောင်ကောင်သားတွေရဲ့ ၃၇ နှစ်စာ စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်ကို ထိန်းသိမ်းထားတဲ့နေရာပါ။ ဒီမှတ်ဉာဏ်ကို မမေ့ကြဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု ဖမ်းဆီးခံရမီ ပြောကြားခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့က လူ ၇ ဦး—အမျိုးသား ၅ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂ ဦး—ကို နောက်ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးမှ အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် Alfred Tian ကလည်း ယမန်နေ့က ပန်းခြံအတွင်း လှည့်လည်ကာ သေဆုံးသူများအတွက် ဆုတောင်းရန် အထူးခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုပြီး “တရုတ်လူမျိုးတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီသမိုင်းကို သိလာရတဲ့အခါ အစပိုင်းမှာ တကယ်ကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ အကြောင်းက တရုတ်လူအများစုက ဒီအကြောင်းကို သိပ်မသိကြလို့ပါ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ “ဒါက နှလုံးထဲက မီးတောက်လိုပါပဲ၊ ဒီမိုကရေစီနဲ့ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို လိုလားတဲ့ စိတ်ဆန္ဒပါ” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။