အီရန် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်က အမေရိကန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုကို ထောက်ခံ
အီရန်၏ ဘာသာရေးအမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ Mojtab Khamenei က အမေရိကန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများကို သဘောတူကြောင်း ကြာသပတေးနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာမှ ဖတ်ကြားခဲ့သည့် ကြေညာချက်တစ်စောင်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မကြာသေးမီက အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား ရရှိခဲ့သော တိုက်ပွဲရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်အပေါ် သူ၏ ပထမဆုံး တုံ့ပြန်မှုလည်း ဖြစ်သည်။
ဝါရှင်တန် — “အနာဂတ်မှာ ပြုလုပ်မယ့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဆွေးနွေးမှုတွေဟာ ရန်သူရဲ့ အမြင်ကို လက်ခံလိုက်တာကို မဆိုလိုဘူး” ဟု Khamenei က ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအစပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းကို လူမြင်ကွင်းတွင် မတွေ့ရသေးကြောင်းလည်း သိရသည်။
အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ JD Vance ကလည်း ကြာသပတေးနေ့တွင် အမေရိကန် ရေတပ်က သင်္ဘော ၁၂ စင်းကျော်ကို အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပိတ်ဆို့မှုကို လျှော့ပေးလိုက်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် Vance က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစီးဆင်းမှု ပြန်လည်မြင့်တက်နေပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညပိုင်းတွင် ရေနံစည်ပေါင်း ၁၂.၅ သန်းကျော် ဖြတ်သန်းသွားခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
“ဒါကြောင့် စစ်ရေးဘက်ကနေ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရဲ့ အစပိုင်းတာဝန်ကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ လိုက်နာနေပါတယ်” ဟု Vance က ပြောကြားပြီး သဘောတူညီချက်သည် အီရန်ဘက်သို့ ပိုမိုအသာစီးပေးနေသည်ဟု ဝေဖန်မှုများကိုလည်း လျှော့တွက် ပြောဆိုခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အစ္စရေးတွင်ရှိသော အမေရိကန်သံသယဝင်သူများကို “ကျန်ရှိနေသေးတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အင်အားကြီး မဟာမိတ်ကို တိုက်ခိုက်မနေဖို့” သတိပေးခဲ့ပြီး အစ္စရေးအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ကာ “Donald J. Trump သာလျှင် လက်ရှိကမ္ဘာပေါ်မှာ အစ္စရေးနိုင်ငံကို စာနာထောက်ထားနေတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။
Vance က အီရန်သဘောတူညီချက်ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် ဆွစ်ဇာလန်သို့ သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း မည်သည့်အချိန်တွင် သွားမည်ကို မသိသေးကြောင်း ဆိုသည်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အလွန်မြင့်မားစွာ သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယမ် သိုလှောင်မှုကို ဖျော်ဖြေလျှော့ရမည့်ကိစ္စနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ရေနံသင်္ဘောသွားလာမှု ပြန်လည်စတင်ရေးတို့ကို လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ရေနံတင်သင်္ဘော ၂ စင်းသည် အီရန်မှ ထွက်ခွာပြီး အမေရိကန် စစ်ရေးပိတ်ဆို့မှုကို ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သော်လည်း မတားဆီးခံရကြောင်း သင်္ဘောခြေရာခံ ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုက ဖော်ပြသည်။ အဆိုပါ သင်္ဘော ၂ စင်းတွင် အီရန်ရေနံစိမ်း စုစုပေါင်း ၃.၈ သန်း ဘာရယ် သယ်ဆောင်ထားကြောင်းလည်း သိရသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက အီရန်တောင်ပိုင်းဆိပ်ကမ်းများတွင် သင်္ဘောသွားလာမှု “ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်ရောက်နေပြီ” ဟု ဖော်ပြသော်လည်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အီရန်စစ်တပ်က ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး အဆိုပါ အရေးကြီးရေလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်သန်းရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်နေဆဲဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။
Lloyd’s List Intelligence ၏ ရေကြောင်းဒေတာအရ သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် အဓိက သင်္ဘောပိုင်ကုမ္ပဏီများက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် သင်္ဘောများကို ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းနေကြသော်လည်း ကြာသပတေးနေ့အထိ မည်မျှသင်္ဘော ဖြတ်သန်းပြီးကြောင်း တိကျသည့် အချက်အလက်ကို မဖော်ပြခဲ့ပေ။ Lloyd’s List ၏ အယ်ဒီတာချုပ် Richard Meade က လွန်ခဲ့သည့် ၁၁၀ ရက်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အဓိကကုမ္ပဏီများပိုင် သင်္ဘောများသည် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ထိုနေရာတွင် ပိတ်မိနေခဲ့ရာမှ ယခု ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းနိုင်လာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
Grimaldi Group, Cosco, Knutsen နှင့် NYK တို့ပိုင် သင်္ဘောတင်စီးရီးများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး၊ အီရန်အလံလွှင့်ထားသည့် National Iranian Tanker Company ပိုင် ချမှတ်ပိတ်ပင်ခံထားရသော ရေနံတင်သင်္ဘော ၂ စင်းလည်း ရေလက်ကြားအတွင်း ဝင်ရောက်လာကြောင်း Lloyd’s List က ဖော်ပြသည်။ Intertanko အဖွဲ့၏ ရေကြောင်းညွှန်ကြားရေးမှူး Phillip Belcher က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ အလယ်ပိုင်း လမ်းကြောင်းသည် ဆက်လက်ပိတ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး ဖယ်ရှားရမည့် မိုင်း ၈၀ ခန့် ရှိနေသေးကြောင်း ပြောသည်။ သို့သော် သင်္ဘောများသည် အီရန်ရေပိုင်နက်ကို ဖြတ်သည့် မြောက်ပိုင်းလမ်းကြောင်းနှင့် အိုမန်ရေပိုင်နက်ကို ဖြတ်သည့် တောင်ပိုင်းလမ်းကြောင်းတို့မှ တဖြည်းဖြည်း ဖြတ်သန်းနေကြကြောင်းလည်း ဆိုသည်။
သဘောတူညီချက်အရ တိုက်ပွဲများကို အပြီးတိုင် ရပ်စဲရန်၊ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အနာဂတ်နှင့်ပတ်သက်၍ နောက်ဆုံး သဘောတူညီချက်ရရှိရန် ရက် ၆၀ ကြာ ဆွေးနွေးမှုကာလ စတင်ရန် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း သမ္မတ Trump ကတော့ နောက်ထပ် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် လမ်းစကို ပိတ်မထားခဲ့ပေ။ ဤသဘောတူညီချက်သည် အီရန်အတွက် အစောပိုင်းအကျိုးကျေးဇူးများစွာ ပေးထားသော်လည်း ပြန်လည်ရယူမည့်အရာမှာ နည်းပါးနေသည်ဟု သုံးသပ်ခံရသည်။
ထို့အပြင် အပျက်အစီးအောက်တွင် မြှုပ်နှံထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသော အလွန်မြင့်မားစွာ သန့်စင်ထားသည့် ယူရေနီယမ် သိုလှောင်မှုကို နိုင်ငံတကာ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် အနည်းဆုံး ဖျော်ဖြေလျှော့ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ နျူကလီးယားလက်နက် ရယူခြင်း သို့မဟုတ် တိုးတက်အောင် ဖွံ့ဖြိုးစေခြင်း မပြုရဟုလည်း ဖော်ပြထားပြီး ယင်းကတိကဝတ်ကို အီရန်က ယခင်ကလည်း ပေးထားဖူးသည်။ သို့သော် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့က အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အပေါ် ဆွေးနွေးကြမည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း အခြားလိုအပ်ချက်များကိုတော့ ဆက်လက် ညှိနှိုင်းရဦးမည် ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ သဘောတူညီချက်၏ အများစုသည် စစ်မဖြစ်မီ အခြေအနေကို ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည်ဖြစ်ပြီး တိုက်ပွဲရပ်စဲခြင်း၊ ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်အကြား နျူကလီးယားကိစ္စ ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်စတင်ခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးကြီးသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့သွားမှုကြောင့် သမိုင်းဝင် စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။