---

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့် အစိုးရက အီရန်စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေး ရည်ရွယ်သည့် သဘောတူညီချက်ဆိုင်ရာ MOU စာသားကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၆၀ ရက်အတွင်း အခကြေးငွေမဲ့၊ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးမည့် အချက်လည်း ပါဝင်လာသည်။ အဆိုပါစာတမ်းတွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းရေး၊ ရက် ၆၀ အတွင်း နောက်ဆုံးငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းရေးနှင့် အီရန်က နျူကလီးယားလက်နက် မဖွံ့ဖြိုးစေရန် ထပ်မံအတည်ပြုထားသည်။

ဝါရှင်တန်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက အချက် ၁၄ ချက်ပါ MOU စာသားကို ဖတ်ကြားခဲ့ပြီး ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့်၊ ဒုတိယသမ္မတ JD Vance နှင့် အီရန်ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘက်ဂျာ Ghalibaf တို့က အီလက်ထရောနစ်နည်းဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြောင်း ပြောဆိုသည်။ တရားဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကိုမူ ယခုသီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ စာတမ်းအရ အမေရိကန်၊ အီရန်နှင့် လက်ရှိစစ်ပွဲတွင် ပါဝင်နေသည့် မဟာမိတ်များသည် လက်ဘနွန်အပါအဝင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို “ချက်ချင်းနှင့် အမြဲတမ်း” ရပ်ဆိုင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း သဘောတူထားသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးကလည်း အချင်းချင်းအပေါ် စစ်ပွဲ သို့မဟုတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု မစတင်ရန်၊ အင်အားအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း မပြုလုပ်ရန် ကတိပြုထားသည်။

စာတမ်း၏ ၂ နှင့် ၃ လွှာတွင် အချင်းချင်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေအပြည့်အစုံကို လေးစားမည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ရက် ၆၀ အတွင်း နောက်ဆုံးငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိရန် ဆွေးနွေးသွားမည်ဟု ဆိုသည်။ ၄ နှင့် ၅ လွှာက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ဖော်ပြထားပြီး အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုနှင့် အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို လက်မှတ်ရေးထိုးသည့်နေ့မှ စတင် ဖြေလျော့မည်ဖြစ်ကာ ရက် ၃၀ အတွင်း လုံးဝရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ဆိုထားသည်။ အီရန်ဘက်ကလည်း ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မှ အိုမန်ပင်လယ်သို့နှင့် အပြန်အလှန် သွားလာမည့် ကုန်သင်္ဘောများကို ၆၀ ရက်အတွင်း “အခကြေးငွေမဲ့” ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် အကောင်းဆုံး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကုန်သင်္ဘောသွားလာမှုကို ချက်ချင်းပြန်လည်စတင်မည်ဖြစ်ပြီး နည်းပညာနှင့် စစ်ရေးအတားအဆီးများ ဖယ်ရှားခြင်း၊ မိုင်းရှင်းလင်းခြင်းတို့ကို အီရန်က ရက် ၃၀ အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အီရန်နှင့် အိုမန်တို့က သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် ရေလက်ကြားကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လိုက်နာကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ အနာဂတ်စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုများကို အခြား ပင်လယ်ကွေ့ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများနှင့် ဆွေးနွေးမည်ဟု ဆိုသည်။ အီရန်အစိုးရမီဒီယာများကလည်း ၆၀ ရက်ကုန်ဆုံးပြီးနောက် ရေလက်ကြားကို အီရန်နှင့် အိုမန်က စီမံမည်ဟု MOU တွင် ပါဝင်ကြောင်း အခိုင်အမာ ဖော်ပြခဲ့သည်။

MOU ၏ ၆ လွှာတွင် အီရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံ ရန်ပုံငွေစီမံကိန်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရက် ၆၀ အတွင်း နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော လိုင်စင်များ၊ ကင်းလွတ်ခွင့်များနှင့် ခွင့်ပြုချက်များကိုလည်း အမေရိကန်က ထုတ်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ထပ်လွှာတွင် အမေရိကန်သည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပါအဝင် အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအားလုံးကို နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်အရ သတ်မှတ်ထားသည့် အစီအစဉ်အတိုင်း ရပ်စဲမည်ဟု ကတိပြုထားသည်။ ၈ လွှာတွင် တဟီရန်က နျူကလီးယားလက်နက် မရှာဖွေဘဲ မထုတ်လုပ်ဘဲနေမည်ဟု ထပ်မံအတည်ပြုပြီး သိုလှောင်ထားသော အဆင့်မြှင့် နျူကလီးယားပစ္စည်းများကို နိုင်ငံတကာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် နှစ်ဖက်လက်ခံသည့် ယန္တရားဖြင့် ဖြေရှင်းမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၀ လွှာတွင်မူ MOU လက်မှတ်ရေးထိုးသည့်နေ့မှစ၍ ပိတ်ဆို့မှုများ အဆုံးသတ်သည့်အထိ အီရန်ရေနံစိမ်း၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ဆက်စပ်ဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သည့် ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အာမခံနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအပါအဝင် တင်ပို့ခွင့်ဆိုင်ရာ ကင်းလွတ်ခွင့်များ ထုတ်ပေးမည့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အစီအစဉ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် MOU အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် နောက်ပိုင်း သဘောတူညီချက် လိုက်နာမှုကို စောင့်ကြည့်ရန် ယန္တရားတစ်ရပ် ထူထောင်မည်ဟုလည်း ပါရှိသည်။