---

အမေရိကန် FDA က အရသာပါ vape/e-cigarette များအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို လျှော့ချလိုက်ခြင်းသည် ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များကို နီကိုတင်းစွဲလမ်းမှုထဲသို့ ပိုမိုတွန်းပို့နိုင်ပြီး အသက်အန္တရာယ်အထိ ရောက်စေနိုင်ကြောင်း Michael R. Bloomberg က သတိပေးထားသည်။

Bloomberg ၏ရေးသားချက်အရ အမေရိကန်တွင် ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ဆေးလိပ်သောက်နှုန်း ကျဆင်းလာခြင်းသည် ၂၁ ရာစု၏ အရေးပါဆုံး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အောင်မြင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သည့် ၂၅ နှစ်အတွင်း အမေရိကန် အထက်တန်းကျောင်းသားများ၏ ဆေးလိပ်သောက်နှုန်းသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးမှ 2024 ခုနှစ်တွင် ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ဖက်တွင် e-cigarette သုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာပြီး အထက်တန်းကျောင်းသားများ၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ပုံမှန်အသုံးပြုနေကြကာ ၎င်းတို့အနက် ၁၀ ယောက်တွင် ၉ ယောက်သည် အရသာပါ ထုတ်ကုန်များကို သုံးစွဲနေကြောင်း ဆိုသည်။

စာတမ်းတွင် e-cigarette များကြောင့် အဆုတ်ထိခိုက်မှု၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ နှလုံးရောဂါနှင့် လူငယ်များ၏ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု ထိခိုက်ခြင်း စသည့် အန္တရာယ်များစွာ ရှိကြောင်း၊ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကို သုံးစွဲထားသည့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် သာမန် ဆေးလိပ်သောက်သူများ ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ၃ ဆမှ ၄ ဆအထိ မြင့်တက်ကြောင်း U.S. Department of Health and Human Services ကို ကိုးကားဖော်ပြထားသည်။ 2019 ခုနှစ်တွင် သမ္မတ Donald Trump က “အင်အားကောင်းသော စည်းမျဉ်းများ” ဖြင့် အရေးယူမည်ဟု ကတိပေးခဲ့ပြီး FDA ကလည်း 2020 ခုနှစ်တွင် menthol နှင့် tobacco အရသာမှလွဲ၍ အခြားအရသာများကို ပိတ်ပင်ခဲ့ရာ အထက်တန်းကျောင်းသားများ၏ vape သုံးစွဲမှု သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ဆေးလိပ်လုပ်ငန်းဘက်မှ lobbying လှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံရေးလှူဒါန်းမှုများကြောင့် FDA သည် မကြာသေးမီက သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပြန်လည်သုံးသပ်မှု မပြုလုပ်ဘဲ ထိုမူဝါဒမှ နောက်ဆုတ်လာခဲ့သည်ဟု Bloomberg က ဝေဖန်ထားသည်။

ထိုရေးသားချက်တွင် ၂၁ နှစ်နှင့်အထက်သာ tobacco ထုတ်ကုန်များကို တရားဝင် ဝယ်ယူနိုင်သော်လည်း ကလေးများအတွက် ကန့်သတ်ချက်များကို လွယ်ကူစွာ ရှောင်တိမ်းနိုင်သည့် အခြေအနေကြောင့် ထိုအကြောင်းပြချက်မှာ လက်တွေ့မကျကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်နှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ အရသာပါ vape များသည် အမေရိကန်တွင် တရားမဝင် ဖြန့်ချိနေသည့် ပြဿနာ ရှိသော်လည်း ဖြေရှင်းနည်းမှာ ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှုကို တရားဝင်ခွင့်ပြုခြင်း မဟုတ်ဘဲ တင်းကျပ်ပြီး ပိုမိုထိရောက်သည့် နှိမ်နင်းရေး လုပ်ဆောင်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ FDA က black market ကို လုံးဝနီးပါး မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ပါက အဆိပ်အတောက်များ ပြည့်နှက်နေသော ထုတ်ကုန်များက ကလေးများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး သိပ္ပံဆိုင်ရာ စိစစ်မှု မပြီးသေးမီ e-cigarette ကုမ္ပဏီများကို ဈေးကွက်တင်ခွင့် ပိုမိုပေးလာခြင်းကလည်း အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများ သုံးစွဲမှုကို မြင့်တက်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

Bloomberg က New York City တွင် အခွန်တိုးမြှင့်ခြင်း၊ black market အပေါ် အရေးယူမှုတင်းကျပ်ခြင်း၊ ဆေးဖြတ်ရေးအစီအစဉ်များအတွက် အားပေးကူညီခြင်းနှင့် အတွင်းခန်း ဆေးလိပ်သောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဆေးလိပ်သောက်နှုန်းကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြန်လည်အမှတ်ရစေသည်။ ထိုအချိန်က ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီများက ပိတ်ပင်မှုကြောင့် ဆေးရုံစနစ်၊ ဘားနှင့် စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်းများ ပျက်စီးမည်ဟု တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယနေ့တွင်လည်း ဆေးလိပ်လုပ်ငန်းက e-cigarette များသည် ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန် ကူညီနေသည်ဟု ဆိုနေသော်လည်း အမှန်တကယ် လိုအပ်သည့်အရာမှာ နီကိုတင်းစွဲလမ်းမှုကို ကန့်သတ်ရန် အရသာပါ vape များကို ပိတ်ပင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း Bloomberg က ထောက်ပြသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် blue state နှင့် red state နှစ်မျိုးစလုံးအပါအဝင် ပြည်နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့ကြီးငယ် ၂၀၀ ကျော်တို့က အရသာပါ vape ပိတ်ပင်မှုများ ချမှတ်ထားပြီးဖြစ်ကာ မိဘများအနေဖြင့် သားသမီးများ e-cigarette သုံးစွဲခြင်းကို မလိုလားကြောင်း၊ ထိုကဲ့သို့ အရသာထုတ်ကုန်များကို ဈေးကွက်ထဲမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းကပင် ကလေးများကို စွဲလမ်းမှုကင်းစင်စေရန် အရေးကြီးဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ကြောင်း Bloomberg က ဆိုသည်။ Congress က FDA ၏ အရသာပါ e-cigarette ပိတ်ပင်မှုကို ပြန်လည်အားဖြည့်မပေးပါက ကလေးများ ပိုမိုစွဲလမ်းလာမည်၊ ရောဂါပြင်းထန်စွာ ခံစားရမည်၊ အသက်ငယ်ငယ်နှင့် နာကျင်စွာ သေဆုံးရမည့် အခြေအနေများ ပိုမိုတိုးလာမည်ဟုလည်း သတိပေးထားသည်။