---

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ယာယီသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိပါက Hormuz ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်မည်ဖြစ်ပြီး အီရန်အနေဖြင့် ရေနံကို ကန့်သတ်မှုမရှိဘဲ ရောင်းချနိုင်မည်ဟု သတင်းရင်းမြစ်များကို ကိုးကား၍ သိရသည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ထပ်မံဆွေးနွေးနိုင်ရန် နှစ်လကြာ အချိန်ပေးမည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

AP သတင်းအရ ယာယီသဘောတူညီချက်ကို လာမည့် သောကြာနေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးရန် စီစဉ်ထားပြီး စာမူပေါက်ကြားထားသည့် မူကြမ်းများမှာ နောက်ဆုံးစာတမ်းနှင့် အကြမ်းအားဖြင့် ကိုက်ညီနေကြောင်း တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်တွင် စစ်ပွဲအပြီး အီရန်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် အနည်းဆုံး ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံ ရရှိနိုင်မည့် အရေးပါသည့်အစီအစဉ်တစ်ရပ်လည်း ပါဝင်ပြီး နောက်ဆုံးနျူကလီးယားသဘောတူညီချက် ရရှိပါက အမေရိကန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂက ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားရန် အမေရိကန်က ဆောင်ရွက်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပါ ယာယီသဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန်သည် အီရန်အား ရေနံကို ချက်ချင်း လွတ်လပ်စွာ ရောင်းချနိုင်ရန် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကင်းလွတ်ခွင့် (waivers) များ ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး Hormuz ရေလက်ကြားကိုလည်း ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း စစ်မဖြစ်မီအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ဖော်ပြထားသည်။ ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးပါသော လမ်းကြောင်းကို ပြန်ဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး ပိတ်ထားမှုကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ကာ အစားအသောက်အပါအဝင် အခြေခံကုန်စည်ဈေးနှုန်းများကိုပါ ထိခိုက်ခဲ့သည်။

Reuters သတင်းဖော်ပြချက်အရ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားနှင့် ဒုံးကျည်အစီအစဉ်များ၊ ထို့ပြင် ဒေသတွင်း Hezbollah အပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များကို ထောက်ခံမှု ရပ်တန့်စေလိုသည့် ရည်မှန်းချက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း ယာယီသဘောတူညီချက်မှာ ထိုပန်းတိုင်များ အပြည့်အဝ မရောက်မီ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ Benjamin Netanyahu ဦးဆောင်သည့် အစ္စရေးအစိုးရအတွက်လည်း ယင်းသည် နိုင်ငံရေးအရ ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက်တစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သတင်းက ဖော်ပြသည်။ အမေရိကန်ဘက်ကမူ သဘောတူညီချက်၏ အသေးစိတ်အကြောင်းအရာကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်သေးခြင်း မရှိသေးဘဲ White House ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Steven Cheung က CNN က ဖော်ပြခဲ့သည့် ပေါက်ကြားမူကြမ်းသည် အစစ်အမှန် စာချုပ်၏ စကားအသုံးအနှုန်းကို မဖော်ပြနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Pakistan သည် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုကာလအတွင်း နျူကလီးယားအစီအစဉ် ကန့်သတ်ရေးကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် သဘောတူညီချက်အတွင်း အီရန်၏ ပိတ်ဆို့ခံထားရသည့် ပစ္စည်းများ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားရေးကဲ့သို့သော အကျိုးခံစားခွင့်များကို နျူကလီးယားဆွေးနွေးမှု တိုးတက်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ အီရန်ဘက်ကမူ ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်သာ ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုထားသော်လည်း နျူကလီးယားဗုံး အများအပြား ထုတ်လုပ်နိုင်မည့်အထိ အလွန်သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယမ်ပမာဏ ရှိနေကြောင်း IAEA က သတိပေးထားသည်။