{ “title”: “Pax Silica: AI က ကမ္ဘာ့အင်အားချိန်ခွင်လျှာကို ပြန်လည်သတ်မှတ်နေသည်”, “content”: “<p>နယူးဒေလီတွင် ကျင်းပသည့် လတ်တလော Quad နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးက အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသ၏ သဘောထားနှင့် မဟာဗျူဟာအခင်းအကျင်းကို ပြန်လည်ပုံဖော်နေကြောင်း ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ “Pax Silica” ဟု ခေါ်သည့် အယူအဆသည် Quad ကို သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရာ ဖိုရမ်တစ်ခုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေပြီး ဆီမီကွန်ဒက်တာ၊ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်၊ အရေးပါသတ္တုဓာတ်များ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ဆိုက်ဘာခံနိုင်ရည်တို့အပေါ် အခြေခံသည့် နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေး အမိန့်သစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ရှုမြင်လာကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။</p><p>မူရင်းဆောင်းပါးအရ Quad ၏ အနာဂတ်တန်ဖိုးသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ သက်ရောက်မှု၊ မြောက်ကိုရီးယား၏ မတည်ငြိမ်မှု၊ ထိုင်ဝမ်၏ ဆီမီကွန်ဒက်တာ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ဒေသတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် မိတ်ဖက်ကွန်ရက်များကို တည်ဆောက်နိုင်စွမ်းအပေါ် မူတည်နေသည်။ အထူးသဖြင့် တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် Quad အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား နည်းပညာနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေးတည်ငြိမ်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေနိုင်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။</p><p>Jagannath Panda ၏ ဆောင်းပါးအရ Quad သည် ယခင်ကလို ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုအဖြစ်သာ မကန့်သတ်တော့ဘဲ ဆီမီကွန်ဒက်တာ၊ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်၊ အရေးပါသတ္တုဓာတ်များ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွန်ရက်များ၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးနှင့် အဆင့်မြင့်ထုတ်လုပ်မှုတို့ကို အဓိကထားသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် နည်းပညာပလက်ဖောင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနေသည်။ နယူးဒေလီတွင် ကျင်းပသည့် Quad နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးအတွင်း ပေါ်ထွက်လာသည့် “Pax Silica” ဆိုသည့် ဝေါဟာရက ဒေသတွင်း အင်အားချိန်ခွင်လျှာသည် စစ်ရေးအင်အားတစ်ခုတည်းပေါ် မူတည်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကို မည်သူက တည်ဆောက်နိုင်မည်ဆိုသည့်အချက်ပေါ် ပိုမိုမူတည်လာကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနေသည်။</p><p>Quad ၏ သက်တမ်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် သံသယရှိသူများက စာချုပ်ဆိုင်ရာ တာဝန်မရှိခြင်း၊ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ မတူညီသည့် မဟာဗျူဟာ ဦးစားပေးများကို ထောက်ပြခဲ့ကြသော်လည်း လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသကိုယ်တိုင် အလွန်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ကြောင်း ဆောင်းပါးက ဆိုသည်။ ယနေ့ခေတ် ယှဉ်ပြိုင်မှုသည် စစ်ရေးတပ်ဖြန့်မှု သို့မဟုတ် ရေတပ်တားဆီးရေး ကိစ္စတစ်ခုတည်းမဟုတ်တော့ဘဲ နည်းပညာစနစ်များ၊ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ၊ အရေးပါ အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ ဒေတာကွန်ရက်များနှင့် စက်မှုထုတ်လုပ်မှုကို မည်သူက ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဆိုသည့် အချက်ဆီသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။</p><p>တရုတ်နိုင်ငံ၏ လှုပ်ရှားမှုများကလည်း ဤပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုအရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဘေဂျင်း၏ သက်ရောက်မှုသည် စစ်ရေးခေတ်မီတိုးတက်ရေးထက် ကျော်လွန်ပြီး အခြေခံအဆောက်အအုံ ငွေကြေးပံ့ပိုးမှု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်ချိတ်ဆက်မှု စီမံကိန်းများ၊ စက်မှုလက်ဝါးကြီးအုပ်မှု၊ rare earth သတ္တုများ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှတစ်ဆင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတစ်ဝန်း ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုကို တဖြည်းဖြည်း တည်ဆောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း နိုင်ငံများအတွက် အဓိကစိုးရိမ်စရာမှာ တရုတ်နှင့် ဆက်ဆံရေးရှိနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ တရုတ်ဗဟိုပြု စနစ်များအပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုလာခြင်းကြောင့် အရေးပေါ်ကာလတွင် နိုင်ငံရေး၊ နည်းပညာ သို့မဟုတ် စီးပွားရေး အားနည်းချက်များ ပေါ်ပေါက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် Quad ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကွန်ရက်များနှင့် စီးပွားရေးလုံခြုံရေးအပေါ် အာရုံစိုက်မှုမှာ တရုတ်ကို တားဆီးရန် သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အစားထိုးရွေးချယ်စရာများ ဖန်တီးရန်လည်း ဖြစ်ကြောင်း ဆောင်းပါးက အလေးပေးထားသည်။</p><p>ဤနေရာတွင် တောင်ကိုရီးယားကဲ့သို့သော နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် မဟာဗျူဟာအရ မဖြစ်မနေလိုအပ်လာကြောင်း ဆောင်းပါးက အထူးအလေးပေးထားသည်။ အနာဂတ် အင်ဒို-ပစိဖိတ် အမိန့်သစ်ကို နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတည်းဖြင့် တည်တံ့စေမည် မဟုတ်ဘဲ “Pax Silica” ကို အဓိပ္ပါယ်ရှိသည့် မဟာဗျူဟာ မူဘောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုပါက နည်းပညာအားကောင်းပြီး စက်မှုအင်အား၊ ဆန်းသစ်တီထွင်နိုင်စွမ်းနှင့် မဟာဗျူဟာအရေးပါမှု ရှိသော မိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် လက်တွေ့ကျသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးချဲ့ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထိုအတွက် တောင်ကိုရီးယားသည် အလွန်သင့်လျော်သည့် မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဆိုးလ်၏ ဆီမီကွန်ဒက်တာ၊ ဘက်ထရီ၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ၊ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အဆင့်မြင့်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ အားသာချက်များသည် Quad ၏ အစီအစဉ်သစ်နှင့် တိုက်ရိုက်ကိုက်ညီနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။</p><p>Quad အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ အားသာချက်များနှင့် အနာဂတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း ဆောင်းပါးက ခွဲခြားတင်ပြထားသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာအရင်းအနှီးကို ပံ့ပိုးပေးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံက စက်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် နည်းပညာတိကျမှုကို ပေးစွမ်းသည်။ အိန္ဒိယက ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးအရွယ်အစား၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စွမ်းရည်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုအလားအလာကို ထည့်ဝင်နိုင်ပြီး သြစတြေးလျက အရေးပါသတ္တုဓာတ်များနှင့် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ ထိုအနေအထားတွင် တောင်ကိုရီးယားသည် ဒေသတွင်းခံနိုင်ရည်ကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် အဆင့်မြင့်နည်းပညာ အလွှာတစ်ခုကို ဖြည့်စွက်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။</p><p>ထိုင်ဝမ်၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း သီးခြားအလေးထားထားသည်။ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသည် ကမ္ဘာ့ဆီမီကွန်ဒက်တာ စနစ်အတွက်၊ အထူးသဖြင့် အဆင့်မြင့်ချစ်ပ် ထုတ်လုပ်မှုတွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့်နေရာဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားတွင် မတည်ငြိမ်မှုတစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်ပါက အင်ဒို-ပစိဖိတ်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ၊ စက်မှုထုတ်လုပ်မှု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်များနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်များ ချက်ချင်း ထိခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဆောင်းပါးက သတိပေးထားသည်။ ထိုင်ဝမ်၏ မဟာဗျူဟာအရေးပါမှုသည် စစ်ရေးလုံခြုံရေး ဆွေးနွေးချက်များထက် ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာ့နည်းပညာလုံခြုံရေး၏ အခြေခံမဏ္ဍိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာပြီဖြစ်သည်။</p><p>တစ်ဖက်တွင်လည်း အရှေ့အာရှသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရေရှည်အင်အားတိုးတက်လာမှုနှင့် မြောက်ကိုရီးယား၏ မခန့်မှန်းနိုင်သည့် လုပ်ရပ်များကြောင့် နှစ်ထပ်မဟာဗျူဟာ စိန်ခေါ်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ပြုံယမ်း၏ တိုးချဲ့လာသော ဒုံးလက်နက်အစီအစဉ်များ၊ နျူကလီးယား ရပ်တည်ချက်နှင့် ဆိုက်ဘာစစ်ဆင်ရေးများက ဒေသကို ဆက်လက် မတည်ငြိမ်စေသကဲ့သို့ မြောက်ကိုရီးယားသည် cryptocurrency ခိုးယူမှု၊ ransomware တိုက်ခိုက်မှု၊ ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုများတွင်လည်း ကမ္ဘာ့အဆင့် အတတ်ကျွမ်းဆုံး ဆိုက်ဘာကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများကို နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီ၏ မဟာဗျူဟာဖြင့်သာ ကိုင်တွယ်၍ မရနိုင်ကြောင်း ဆောင်းပါးက ထောက်ပြထားသည်။</p><p>ဒေသတွင်း လုံခြုံရေး၏ ဆိုက်ဘာအပိုင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည့်အတွက် ဂျပန်နှင့် တောင်ကိုရီးယားကြား လက်တွေ့ကျသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ပိုမိုမဖြစ်မနေလိုအပ်လာကြောင်း ဆောင်းပါးက ဆိုသည်။ သမိုင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများ၊ နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများ၊ စစ်ကာလ မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး အာရုံခံစားမှုများကြောင့် တိုကျိုနှင့် ဆိုးလ်ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် အခက်အခဲများ ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသ၏ မဟာဗျူဟာ အဖြစ်အပျက်များက နှစ်နိုင်ငံကို ပိုမိုပူးပေါင်းညှိနှိုင်းရန် တဖြည်းဖြည်း တွန်းအားပေးနေသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။</p><p>ဂျပန်နှင့် တောင်ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံစလုံးအတွက် တရုတ်၏ အရှေ့အာရှရှိ စစ်ရေးနှင့် ရေကြောင်းလှုပ်ရှားမှု တိုးချဲ့လာခြင်း၊ မြောက်ကိုရီးယား၏ ဒုံးကျည်နှင့် ဆိုက်ဘာခြိမ်းခြောက်မှုများသည် ထပ်တူထပ်မျှ လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုများ ဖြစ်စေသည်။ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် နည်းပညာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ၊ ရေကြောင်းလမ်းကြောင်းများနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တစ်နိုင်ငံတည်းအနေဖြင့် လုံခြုံစွာ ကာကွယ်နိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း၊ ဆီမီကွန်ဒက်တာ လုပ်ငန်းမှာပင် အပြန်အလှန်မှီခိုမှုကို ပြသနေကြောင်း ဆောင်းပါးက ရှင်းပြထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံက ဆီမီကွန်ဒက်တာပစ္စည်းများနှင့် နည်းပညာအချို့ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး တောင်ကိုရီးယားကတော့ memory chip ထုတ်လုပ်မှုနှင့် အဆင့်မြင့် အီလက်ထရောနစ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ဦးဆောင်နေသည်။ ထိုင်ဝမ်လည်း အဆင့်မြင့် ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် အဓိကကျနေဆဲဖြစ်ရာ အရှေ့အာရှအတွင်း ပဋိပက္ခ သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်ပတ်ဝန်းကျင် မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပါက ကမ္ဘာ့စက်မှုစနစ်တစ်ခုလုံးကို ချက်ချင်း ရိုက်ခတ်မည်ဖြစ်သည်။</p><p>ထို့ကြောင့် ဂျပန်-တောင်ကိုရီးယား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အရှေ့အာရှအတွက်သာမက အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတစ်ခုလုံးအတွက်ပါ အရေးပါကြောင်း ဆောင်းပါးက သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ရွေးချယ်စရာတစ်ခု မဟုတ်တော့ဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအရ မဖြစ်မနေလိုအပ်လာနေပြီး Quad မူဘောင်ကလည်း သမိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲချက်များကို လုံးဝပယ်ဖျက်စရာမလိုဘဲ နှစ်နိုင်ငံကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တဖြည်းဖြည်း နက်ရှိုင်းလာစေမည့် အကောင်းဆုံးပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။</p><p>Quad ၏ အရေးပါမှုသည် အရှေ့အာရှအတွင်းတင်မကဘဲ ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကဲ့သို့ အခြား အင်ဒို-ပစိဖိတ် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများအပေါ်လည်း မူတည်နေကြောင်း ဆောင်းပါး