---

Generative AI နည်းပညာများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာသော်လည်း ကိုရီးယားစာပေဘာသာပြန်လုပ်ငန်း၏ အနာဂတ်တွင် လူသားဘာသာပြန်ပညာရှင်များ၏ အခန်းကဏ္ဍက ပိုမိုအရေးပါလာမည်ဟု Literature Translation Institute of Korea (LTI Korea) ဥက္ကဋ္ဌ Chon Soo-young က ပြောကြားလိုက်သည်။ ကိုရီးယားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အထူးပြုသင်ကြားမည့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ရေးအတွက်လည်း အဖွဲ့အစည်းက တွန်းအားပေးနေသည်။

Chon Soo-young က မကြာသေးမီက ပြုလုပ်သည့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် “စာပေဘာသာပြန်မှုမှာ AI တစ်ခုတည်းနဲ့ နိုင်ငံတကာ ထုတ်ဝေသူတွေ မျှော်မှန်းတဲ့ အဆင့်ကို မရောက်နိုင်ပါဘူး။ AI ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာတာနဲ့အမျှ လူသားက ပြန်လည်စစ်ဆေးတည်းဖြတ်ပေးမယ့် post-editor တွေကိုလည်း မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေဦးမှာပါ” ဟု ဆိုသည်။

သူမက စာရေးဆရာ Kim Un-su ၏ အတွေ့အကြုံကို ဥပမာအဖြစ် ကိုးကားပြီး LTI Korea ၏ နှစ် 30 ပြည့် အခမ်းအနားကို မေလ 21 ရက်က ဆိုးလ်မြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် ကျင်းပစဉ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ထုတ်ဝေရေးအယ်ဒီတာတစ်ဦးသည် စာရေးဆရာ၏ လက်ရာကို ဘာသာပြန်ထားသည့် စာမူအချို့ကို ကြည့်ရှုပြီးနောက် စိတ်ဝင်စားမှုမရှိခဲ့သော်လည်း ထိပ်တန်းစာပေဘာသာပြန်သူ Sora Kim ၏ ဘာသာပြန်မူကို ဖတ်ရှုပြီးမှသာ ထုတ်ဝေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ “အဲဒီနောက် အယ်ဒီတာက နောက်စာအုပ်အကြောင်းတောင် ဆက်ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်” ဟု Chon က ဆိုကာ ထုတ်ဝေသူများအတွက် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ စာအုပ်၏ အကြောင်းအရာထက် ဘယ်သူ ဘာသာပြန်မလဲ ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

နိုင်ငံပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် LTI Korea က ကိုရီးယားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ဘာသာပြန်ရေးအတွက် အထူးပြု ဘွဲ့လွန်သင်တန်းကျောင်းတစ်ခုကို တရားဝင် တည်ထောင်နိုင်ရေး တိုက်တွန်းနေစဉ် ယင်းမှတ်ချက်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ Chon ၏ အဆိုအရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကိုရီးယားစာပေ လိုအပ်ချက် မြင့်တက်နေသော်လည်း အရည်အသွေးမြင့် ဘာသာပြန်ပညာရှင်များကို လုံလောက်စွာ မမွေးထုတ်နိုင်သေးကြောင်း သိရသည်။

“ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဘာသာစကားနဲ့ ရေးထားတဲ့ စာတွေကို ဘာသာပြန်နိုင်သူတွေ အများအပြား ရှိပေမယ့် ကဗျာလို စကားအသုံးအနှုန်း ထူးခြားတဲ့ စာပေတွေ၊ မီဒီယာနဲ့ အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ဘာသာပြန်နည်း ပြောင်းလဲရတဲ့ စာတွေ၊ ဒေသိယစကား၊ ရှေးဟောင်းစကားလုံးတွေနဲ့ အစောပိုင်းခေတ် ဘာသာစကားပုံစံတွေ ပါဝင်တဲ့ စာတွေကို ကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ အထူးကျွမ်းကျင်သူတွေ လိုအပ်နေပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။

“AI တိုးတက်လာမယ်ဆိုပြီး ဘာမှမလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရင် အခုလို အခွင့်အလမ်းကောင်းကို လွဲချော်သွားနိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လိုအပ်ချက် တိုးလာနေချိန်မှာ ကျွန်မတို့အနေနဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘာသာပြန်ပညာရှင်들을 စနစ်တကျ လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးရပါမယ်။ ဒီလို လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်တာက နောင်မှာ ပိုကြီးမားတဲ့ လိုအပ်ချက်အသစ်တွေကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်” ဟုလည်း သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဤသင်တန်းကျောင်း တည်ထောင်ရခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကိုရီးယား၏ လက်ရှိ ဘာသာပြန်အခြေခံစနစ်အတွင်းရှိ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အားနည်းချက်များကို ဖြေရှင်းရန် ဖြစ်သည်။ 2008 ခုနှစ်ကတည်းက LTI Korea သည် ဘွဲ့မပေးသည့် ဘာသာပြန်သင်တန်းကျောင်းကို လည်ပတ်လာခဲ့ပြီး သင်တန်းပြီးမြောက်သူအချို့မှာ နာမည်ကြီး စာပေဆုများ ရရှိသည်အထိ အောင်မြင်မှုများ ရခဲ့သည်။ သို့သော် ဤပုံစံမှာ ထိပ်တန်း ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ထူးချွန်ကျောင်းသားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းတွင် ကန့်သတ်ချက်ရှိကြောင်း Chon က ပြောသည်။

“ဘွဲ့ပေးနိုင်တဲ့ အစီအစဉ် ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို ပိုမိုစနစ်တကျ တည်ဆောက်နိုင်မယ်၊ အချိန်ပြည့် ဆရာအင်အားကို ပိုတည်ငြိမ်စွာ ခန့်အပ်နိုင်မယ်၊ ရေရှည်ပညာရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကိုလည်း လုပ်နိုင်မယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ ထို့အပြင် ကိုရီးယားနှင့် နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်များအကြား အပြန်အလှန် ဖလှယ်မှုများ လုပ်ဆောင်နိုင်လာမည်ဖြစ်ပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်လှမ်းမီမှုလည်း တိုးလာမည်ဟု ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် အဆိုပါ အစီအစဉ်ကို ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက စိစစ်နေပြီး LTI Korea က ယခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုချက် ရရှိရန် မျှော်မှန်းထားကာ လာမည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြေ ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ကိုရီးယားယဉ်ကျေးမှု တင်ပို့မှုကို အားပေးရန် ဘာသာပြန်ထောက်ပံ့မှုကို ပိုမိုအားကောင်းအောင် လုပ်ဆောင်ရန် အစိုးရဘက်ကလည်း လိုအပ်ချက်ကို ပိုမိုအသိအမှတ်ပြုလာနေသဖြင့် အချိန်ဇယားအပေါ် ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း Chon က ပြောသည်။

အစီအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်လာပါက သင်တန်းကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ ဂျာမန်၊ စပိန်နှင့် ရုရှား အပါအဝင် ဘာသာစကား 7 မျိုးအတွက် အစီအစဉ်များ ဖွင့်လှစ်မည်ဟု ဆိုသည်။ ဈေးကွက်အလိုက် ကိုရီးယားစာပေ လိုအပ်ချက်ကို အခြေခံ၍ ထိုဘာသာစကားများကို ရွေးချယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ပထမအကြိမ် ကျောင်းသားလက်ခံမှုကို ကိုရီးယားကျောင်းသား 30 ဦးနှင့် နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသား 30 ဦး စုစုပေါင်း 60 ဦးအထိသာ ကန့်သတ်မည်ဟု Chon က ပြောသည်။ ဤအရေအတွက်မှာ လက်တွေ့ကျပြီး လုပ်ငန်းအခြေပြု သင်ကြားမှုအတွက် သင့်တော်ကြောင်းလည်း သူမက ဆိုသည်။

“လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းတွေ၊ ပါမောက္ခတွေ၊ စာရေးဆရာတွေနဲ့ ပူးပေါင်း ဘာသာပြန်ရေး လုပ်ဆောင်ခွင့်တွေ၊ နိုင်ငံခြားထုတ်ဝေသူတွေနဲ့ လက်တွေ့အတွေ့အကြုံရစေမယ့် သင်ခန်းစာတွေ ပါဝင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။ “နိုင်ငံခြားထုတ်ဝေသူတွေ၊ စာပေဌာနတွေ၊ content production companies တွေနဲ့ ပူးပေါင်းမှု မလုံလောက်တာကြောင့် ကျောင်းသားတွေ ဘာသာပြန်ထားတဲ့ လက်ရာတွေကို တကယ် ထုတ်ဝေရောင်းချနိုင်မယ့် လမ်းကြောင်းက ပိတ်ဆို့နေတတ်တဲ့ ယေဘုယျ ဘွဲ့လွန်ဘာသာပြန်အစီအစဉ်တွေထက် ဒီပုံစံက ကွဲပြားပါတယ်” ဟုလည်း သူမက ထောက်ပြခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများကို ထည့်သွင်းလက်ခံခြင်းသည်လည်း မဟာဗျူဟာကျသည့် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့က မိမိနေရပ်နိုင်ငံများတွင် ဘာသာပြန်သူများ၊ ယဉ်ကျေးမှု စီမံကိန်းရေးဆွဲသူများ သို့မဟုတ် ပညာရှင်များ ဖြစ်လာကာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုရီးယားစာပေ ကျွမ်းကျင်သူ ကွန်ရက်တစ်ခု ဖန်တီးနိုင်မည်ဟု Chon က ဆိုသည်။

နောက်ဆုံးတွင် သူမက စာပေဘာသာပြန်ခြင်းသည် စကားလုံးများကို ဘာသာတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲပေးရုံသာ မဟုတ်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှုကို နားလည်နိုင်စွမ်း၊ စိတ်ခံစားမှုကို ထိတွေ့နိုင်သည့် အရည်အသွေးနှင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တိကျစွာ ဆုပ်ကိုင်နိုင်သည့် စိတ်ဓာတ် လိုအပ်သော ဖန်တီးမှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကိုရီးယားစာပေဟာ နိုင်ငံတကာ စာပေလောကအတွင်း မိမိရပ်တည်ချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေချင်ရင် ဒေသခံစာဖတ်သူတွေအတွက် သင့်လျော်တဲ့ အရည်အသွေးမြင့် ဘာသာပြန်သူတွေကို စနစ်တကျ မွေးထုတ်ရပါမယ်။ အဲဒီလို ပရော်ဖက်ရှင်နယ်တွေကို သီးသန့် ပျိုးထောင်ပေးနိုင်မယ့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု တည်ထောင်တာဟာ ဒီစိန်ခေါ်မှုကို ဖြေရှင်းဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေမယ်” ဟု သူမက ပြောသည်။