ဧပြီလရောက်လာချိန်တွင် ကိုရီးယားစားပွဲပေါ်၌ အထူးလူကြိုက်များသည့် ရာသီစာတစ်မျိုးမှာ မဂ်ဝတ် (mugwort) ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ထူးခြားသောအနံ့နှင့် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများကြောင့် ဟင်းလျာမျိုးစုံနှင့် အဖျော်ယမကာများတွင် အသုံးများကြောင်း သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မဂ်ဝတ်သည် ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် အာရှဒေသအချို့အပြင် ဥရောပဒေသအချို့တွင်လည်း ရာသီလိုက်ပေါက်ရောက်သည့် အရွက်စားအပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစားအစာအဖြစ်သာမက ရိုးရာဆေးဖက်ဝင်အပင်အဖြစ်ပါ ကြာရှည်အသုံးပြုလာကြသည်။ ကိုရီးယားတွင် မဂ်ဝတ်ထမင်း၊ ကတ်ဂွတ်ဆူ (လက်ဖြတ်ခေါက်ဆွဲ) နှင့် ဆူဂျေဘီ (လက်ဖြင့်ဆွဲလုပ်သော မုန့်ဖတ်ဟင်းရည်) တို့တွင် အများဆုံးထည့်သုံးကြပြီး ရနံ့ပြင်းရှင်းသလို နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် အရသာကိုလည်း ပေးစွမ်းသည်။ မဂ်ဝတ်တွင် ပါဝင်သော cineole သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အဆိပ်အတောက် ဖယ်ရှားရေးကို အားကောင်းစေပြီး E. coli နှင့် diphtheria ဘက်တီးရီးယားတို့၏ ကြီးထွားမှုကို တားဆီးနိုင်သကဲ့သို့ အစာအိမ်ရည် ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း လှုံ့ဆော်ပေးကာ အစာချေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ နွေဦးရာသီတွင် မကြာခဏ ခံစားရတတ်သည့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကိုလည်း သက်သာစေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
မဂ်ဝတ်ကို ရွေးချယ်ရာတွင် ကိုရီးယား စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအစာသိပ္ပံအမျိုးသားဌာန၏ အကြံပြုချက်အရ အညွန့်မပါတဲ့ အရွက်များပြည့်စုံပြီး တောင့်တင်းသည့် အုပ်စုကို ရွေးသင့်ပြီး ပင်စည်အခြေတွင် အနီရောင်အရိပ်ရှိသည့် အပင်များကို ဦးစားပေးရွေးချယ်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ အရွက်များမှာ အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး အမွှေးအလွှာသေးသေးလေးများ ဖုံးလွှမ်းနေသည့် ပုံစံမျိုးကို ရွေးချယ်သင့်ကြောင်းလည်း ဆိုထားသည်။
ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးအနေဖြင့် မဂ်ဝတ်တွင် ဗီတာမင် B1၊ B6၊ သံဓာတ်၊ ကယ်လစီယမ်၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် လောင်စာဖြစ်စဉ်ကို အထောက်အကူပြုပေးကာ သွေးချိုထိန်းချုပ်မှုတွင်လည်း အကျိုးပြုနိုင်သည်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုမှ ပြန်လည်သက်သာရေးနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းချုပ်ရေးတွင်လည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ဗီတာမင် A ပါဝင်မှုမြင့်မားသဖြင့် အန်တီအောက်စီဒင့်အာနိသင်ဖြင့် oxidative stress ကို လျှော့ချပေးကာ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို နှေးကွေးစေပြီး ကိုယ်ခံအားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ tannin ပါဝင်မှုကလည်း ဆဲလ်အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို တားဆီးရာတွင် ကူညီနိုင်ကြောင်း သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပိုတက်စီယမ်သည် သွေးကို သန့်စင်ပေးခြင်းနှင့် သွေးကြောများ၏ ကျုံ့ချဲ့လုပ်ဆောင်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်းဖြင့် ကိုလက်စထရော ပိုမိုစုဆောင်းမှုကို တားဆီးကာ သွေးကြောကျန်းမာရေးကိုလည်း အားပေးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် မဂ်ဝတ်၏ volatile compounds များတွင် ဘက်တီးရီးယားတားဆီးရေး၊ ဆီးချိုကာကွယ်ရေး၊ ရောင်ရမ်းမှုလျော့ချရေးနှင့် အစာအိမ်အနာကာကွယ်ရေး အာနိသင်များရှိကြောင်း ဆိုထားသည်။
သို့သော် အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် လိုအပ်ပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များနှင့် anticoagulants (သွေးမတည်စေသည့် ဆေးဝါးများ) သောက်သုံးနေသူများအနေဖြင့် စားသုံးမှုကို ကန့်သတ်သင့်သည်။ လမ်းဘေးတွင် ပေါက်နေသည့် မဂ်ဝတ်များမှာ ညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ် ရှိနိုင်သဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။
သိုလှောင်ရန်အတွက် မဂ်ဝတ်ကို ရေနွေးဖျတ်လှော်ပြီးနောက် အအေးခံကာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းသည့် နေရာတွင် ခြောက်သွေ့အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်သလို အေးခဲသိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ ပြင်ဆင်ရာတွင် ရေစင်အောင်ဆေးပြီး ဆားအနည်းငယ်ထည့်ထားသော ရေနွေးပွက်ပွက်ထဲတွင် ဖျတ်လှော်ကာ အေးရေနှင့် ပြန်ဆေးပြီး ရေညှစ်ဖယ်ရှားရသည်။ ထို့နောက် မဂ်ဝတ်ထမင်းအဖြစ် ထမင်းမချက်မီ ထည့်နိုင်သလို ဆူဂျေဘီ၊ ကတ်ဂွတ်ဆူ မုန့်ဖတ်များထဲတွင်လည်း ရောနယ်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ပဲငပဲဟင်းရည်၊ ဂေါ်ရင်ဂွတ် (gizzard shad) နှင့် မဂ်ဝတ်ဟင်းရည်ကဲ့သို့သော ဟင်းချိုများတွင်လည်း ထည့်သုံးနိုင်ပြီး မဂ်ဝတ်ဂျွန် (ပန်ကိတ်)၊ မဂ်ဝတ်ဘုဂတ် (ကောက်ညှင်းမှုန့်ဖုံးကာ အခြောက်ခံပြီး ကြော်သည့် မုန့်စားစရာ) နှင့် မဂ်ဝတ်လက်ဖက်ရည်တို့ကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။