ဇီဝနည်းပညာ တိုးတက်ရေးအတွက် အစိုးရက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဆင့် စတမ်းဆဲလ်များ ဖြန့်ဝေမည်
ကိုရီးယား အမျိုးသား စတမ်းဆဲလ်ဘဏ်သည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဆင့် induced pluripotent stem cells (iPSCs) များကို သုတေသနအဖွဲ့များနှင့် ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီများထံ ယခုလအတွင်း စတင်ဖြန့်ဝေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းက ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဆေးပညာကဏ္ဍအပေါ် ချိန်ထိုးနေသည့် ငွေကြေးနှင့် စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို လျှော့ချပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ လျှောက်လွှာများကို ဇွန် ၃၀ ရက်တွင် စတင်လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။
iPSC များမှာ အရေပြား သို့မဟုတ် သွေးကဲ့သို့သော အရွယ်ရောက်ဆဲလ်များကို မျိုးဗီဇ ပြန်လည်ပြုပြင်ကာ သန္ဓေသားဆဲလ်နှင့် ဆင်တူသည့် အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲထားသော ဆဲလ်များဖြစ်ပြီး၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရှိ မည်သည့် ဆဲလ်အမျိုးအစားမဆို ဖြစ်ပေါ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားကျန်းမာရေးဌာန (NIH) က မတ်လအတွင်း အဆိုပါဆဲလ်များကို အောင်မြင်စွာ စုစည်းထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြစ်သည်။ အစိုးရက တရားဝင် စည်းမျဉ်းစာချုပ်စနစ်တစ်ခု ထူထောင်ပြီးနောက် ဆဲလ်ကုထုံးနှင့် artificial blood (အတုသွေး) အပါအဝင် အဆင့်မြင့် ဇီဝဆေးဝါးများ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းများသို့ ကုန်ကြမ်းများကို တိုက်ရိုက် ထောက်ပံ့နိုင်တော့မည် ဖြစ်သည်။
ဤနည်းလမ်းသစ်အရ သုတေသနအဖွဲ့များနှင့် စတင်တည်ထောင်ဆဲ start-up များသည် အရင်းအနှီး ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားသည့် အစပိုင်းအဆင့်များကို ရှောင်လွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် Good Manufacturing Practice (GMP) စံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီသည့် ကုန်ကြမ်းရရှိရေးသည် ပြည်တွင်း သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အဓိက အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်နေပြီး၊ စည်းမျဉ်းနှင့် ကိုက်ညီသည့် ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ဝမ် ၃ ဘီလီယံမှ ၁၅ ဘီလီယံအထိ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၂ သန်းမှ ၁၁ သန်းအထိ) ကုန်ကျနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဆင့် စတမ်းဆဲလ်မျိုးတစ်မျိုးကို အောင်မြင်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတည်ထောင်ရန် ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နှစ်ကျော် ကြာမြင့်ပြီး ဝမ် ၈၀၀ သန်းကျော် ကုန်ကျနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
အစိုးရ၏ အစီအစဉ်အသစ်အရ သုတေသနပညာရှင်များသည် ထိုကဲ့သို့ အရင်းအနှီးများစွာ လိုအပ်သည့် ကနဦးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ကျော်လွှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ စတမ်းဆဲလ်ဘဏ်က ကျန်းမာသည့် လှူဒါန်းသူများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်သွေး (peripheral blood) မှ ထုတ်လုပ်ထားပြီး နိုင်ငံတကာ အရည်အသွေးစံနှုန်းများအတိုင်း ဖန်တီးထားသည့် KNIH01 cell line ကို ပထမအဆင့်တွင် vial ၄ လုံးစီ ဖြန့်ဝေမည်ဖြစ်ပြီး ထပ်တိုးထောက်ပံ့မှုလည်း ပေးနိုင်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ဤမူဝါဒပြောင်းလဲမှုသည် ကိုရီးယားပြည်တွင်း စတမ်းဆဲလ်သုတေသန အရှိန်မြင့်တက်လာနေသည့် အခြေအနေအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် အမျိုးသား စတမ်းဆဲလ်ဘဏ်က သုတေသနအဖွဲ့အစည်း ၅၂ ခုသို့ စတမ်းဆဲလ်မျိုး ၁၃၉ မျိုးကို စံချိန်တင် ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ ယခင်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နှစ်ဆကျော် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဝယ်ယူအသုံးပြုမှု၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းကို တက္ကသိုလ်များက ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းကို သုတေသနဌာနများနှင့် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများက ခွဲဝေခဲ့သည်။ သုတေသနအခြေပြု အသုံးချမှုများမှာလည်း organoid differentiation နှင့် AI အခြေပြု cell culture development ကဲ့သို့ ထိပ်တန်းနယ်ပယ်များသို့ ကျယ်ပြန့်လာနေသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဆင့်ဆဲလ်များအပြင် NIH သည် သုတေသနအထူးပြု iPSC မျိုးသစ် ၃ မျိုးကိုလည်း ဖြန့်ဝေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တွင် ဆဲလ်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အနီရောင် fluorescent stem cell line တစ်မျိုးနှင့် ပါကင်ဆန်ရောဂါ၊ Prader-Willi syndrome ကဲ့သို့ ရှားပါးရောဂါ ခံစားနေရသည့် လူနာများထံမှ ရရှိထားသည့် cell lines များ ပါဝင်သည်။
“အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စနစ်တွေ အပြည့်အဝ ပြီးစီးသွားပြီဖြစ်လို့ ဒီအရေးကြီးတဲ့ ဆဲလ်တွေကို သုတေသနပညာရှင်တွေထံ တိုက်ရိုက် ထောက်ပံ့နိုင်တော့တာပါ” ဟု NIH ၏ နာတာရှည်ရောဂါ သုတေသနဌာန ဒါရိုက်တာ Kim Won-ho က ပြောသည်။ “ပြည်တွင်း သိပ္ပံပညာရှင်တွေ အချိန်နဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ဆိုင်ရာ ယှဉ်ပြိုင်မှု အခက်အခဲတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ပြီး နောက်မျိုးဆက် အဆင့်မြင့်ကုထုံးတွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အရှိန်မြှင့်နိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။