အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက် ‘အတော်လေး နောက်ဆုံးအဆင့်’ ရောက်နေပြီဟု ထရမ့်ပြော၊ ယခုသီတင်းပတ်ကုန် ဥရောပတွင် လက်မှတ်ထိုးနိုင်
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်သည် “အတော်လေး နောက်ဆုံးအဆင့်” သို့ ရောက်ရှိနေပြီး ယခုသီတင်းပတ်ကုန် ဥရောပ၌ လက်မှတ်ထိုးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်၏ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်ဘက်ကလည်း အတည်ပြုပြီးဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ဝါရှင်တန်မြို့ရှိ အိမ်ဖြူတော်တွင် သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ထရမ့်က အမေရိကန်နိုင်ငံအနေဖြင့် “အီရန်နှင့် စစ်ပွဲကို ကြီးကျယ်စွာ အပြီးသတ်ညှိနှိုင်း နိုင်ခဲ့ပြီ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းမှာ စစ်ဆင်ရေးများ ထပ်မံလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားမှုကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ၎င်းကြေညာပြီး မကြာမီ ထွက်ပေါ်လာသည့် မှတ်ချက်လည်း ဖြစ်သည်။
ထရမ့်၏ ပြောကြားချက်အရ “လက်မှတ်ထိုးမည့် အချိန် နီးကပ်လာပြီဖြစ်ပြီး စာရွက်စာတမ်းများလည်း အတော်လေး နောက်ဆုံးအဆင့် ရောက်နေပြီ” ဟု ဆိုသည်။ “အရမ်းကောင်းပါတယ်၊ အမြန်ပြီးသွားနိုင်မယ်” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။ “ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား” (Strait of Hormuz) ကိုလည်း သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ထိုးပြီးသည်နှင့် တရားဝင် ပြန်ဖွင့်မည်ဟု ထရမ့်က ပြောဆိုခဲ့ပြီး “ဖြစ်နိုင်ရင် မကြာခင်၊ အလွန်မကြာခင်၊ ဥရောပမှာ ဒီသီတင်းပတ်ကုန်လောက်” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်၏ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင် မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီက အဆိုပြုထားသည့် သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုပြီးသလားဟု မေးမြန်းရာ ထရမ့်က “ဟုတ်တယ်လို့ နားလည်ထားပါတယ်” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်တွင် မိမိအတွက် အရေးအကြီးဆုံး အပိုဒ်မှာ “အီရန်က မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ နျူကလီးယားလက်နက် ထားရှိခြင်း၊ ဝယ်ယူခြင်း မပြုရ” ဟူသည့် အချက်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောသည်။
လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲသို့ မိမိကိုယ်တိုင် မတက်ရောက်နိုင်သော်လည်း ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance) နှင့် အဓိကတာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်မည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ထိုနေ့အစောပိုင်းတွင် ထရမ့်က Truth Social တွင် အီရန်အပေါ် ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ “အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများကို အီရန်ခေါင်းဆောင်မှုအဆင့် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိစေကာ အတည်ပြုပြီးဖြစ်သည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ အမေရိကန်သမ္မတအနေဖြင့် ယနေ့ည အီရန်ကို ရည်ရွယ်ထားသည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ဗုံးကြဲရေးအစီအစဉ်ကို ကျွန်တော် ပယ်ဖျက်လိုက်သည်” ဟု ၎င်းက ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အမေရိကန်၊ အစ္စရေး၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ယူအေအီး၊ ကာတာ၊ တူရကီ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ဂျော်ဒန်၊ အီဂျစ်နှင့် အခြားနိုင်ငံများအပါအဝင် သက်ဆိုင်ရာဘက်အားလုံးက သဘောတရားအရလည်းကောင်း၊ အသေးစိတ်အရလည်းကောင်း နောက်ဆုံးအချက်အလက်များကို အတည်ပြုပြီးဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က ဆိုသည်။ သဘောတူညီချက် အပြီးသတ် မချုပ်ဆိုမချင်း ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို “အပြည့်အဝ ဆက်လက်အသက်ဝင်နေမည်” ဟုလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်မှတ်ထိုးမည့် အချိန်နှင့် နေရာကို မကြာမီ ကြေညာမည်ဟု ဆိုသည်။
ထရမ့်၏ လူမှုကွန်ရက်ပို့စ်မှာ အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား ကျိုးလွယ်သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးမှာ ထပ်ခါတလဲလဲ စမ်းသပ်ခံနေရပြီး နှစ်ဖက် တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြှင့်လာသဖြင့် စစ်ပွဲ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနိုင်ခြေကို စိုးရိမ်မှုမြင့်တက်နေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်တိုးရန်၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်ရန်နှင့် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်သည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (memorandum of understanding) ကို ညှိနှိုင်းနေကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။
ဆွေးနွေးမှုများတွင် အမေရိကန်ဘက်က အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက် ရှာဖွေတည်ဆောက်ခြင်းကို စွန့်လွှတ်ရန်နှင့် ၎င်း၏ ကြွယ်ဝအောင်လုပ်ထားသည့် ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုကို လွှဲအပ်ရန် တောင်းဆိုထားပြီး၊ အီရန်ဘက်ကလည်း ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန်နှင့် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ လျှော့ချရန် တောင်းဆိုနေမှုတို့ကြား ကွာဟချက်များကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို စွမ်းအင်တင်သွင်းမှုအတွက် အလွန်အမင်း အားထားနေရသည့် တောင်ကိုရီးယားအပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားက သင်္ဘောသွားလာမှု လုံခြုံရေး ပြန်လည်ရရှိစေမည့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ထွက်ပေါ်လာမည်ကို မျှော်လင့်နေကြသည်။ လက်ရှိတွင် တောင်ကိုရီးယားသင်္ဘော ၂၄ စင်းခန့်မှာ ရေလက်ကြားအတွင်း ပိတ်မိနေဆဲဖြစ်သည်။