---

အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် Apache တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် ပျက်ကျခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန်ကို စတင်တိုက်ခိုက်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ဇွန် ၁၀ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က အဆိုပါရဟတ်ယာဉ်ကို အီရန်က ပစ်ချခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အမေရိကန်အနေဖြင့် တုံ့ပြန်မည်ဟု ပြောဆိုပြီးနောက် ယခုလို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ စတင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာန (CENTCOM) က လူမှုမီဒီယာတွင် ထုတ်ပြန်ရာ၌ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် “အီရန်၏ မတရားသော ရန်လိုမှုအတွက် အချိုးကျတုံ့ပြန်မှု” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်အစိုးရမီဒီယာများကမူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်းရှိ အီရန်ကျွန်းတစ်ကျွန်းပေါ်တွင် ပေါက်ကွဲသံများ ကြားရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ပျက်ကျသွားသည့် Apache ရဟတ်ယာဉ်မှာ အီရန်ဒရုန်းတစ်စင်းနှင့် တိုက်မိပြီးနောက် ကျသွားခြင်းဖြစ်သည်။ တမင်တကာ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းလား ဆိုသည်မှာ မရှင်းလင်းသေးဘဲ အာဏာပိုင်များကလည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးနေဆဲဟုသာ ပြောဆိုထားသည်။ CNN၊ CBS News အပါအဝင် သတင်းဌာနများကမူ အီရန်ဒရုန်းနှင့် တိုက်မိခဲ့ကြောင်း စောစောပိုင်းက ဖော်ပြထားသည်။

ထရန့်က လူမှုမီဒီယာတွင် “အီရန်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နည်းပညာမြင့် Apache ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့တယ်” ဟု ရေးသားပြီး “အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေနဲ့ မဖြစ်မနေ တုံ့ပြန်ရမယ်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Seyed Abbas Araghchi ကမူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် အမေရိကန်ကမ်းခြေများမှ “ထောင်ချီမိုင်” အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နယ်မြေအနီးရှိ နိုင်ငံခြားတပ်ဖွဲ့များသည် “လူ့အမှား၊ မတော်တဆမှု သို့မဟုတ် ပစ်ခတ်လဲလှယ်မှုကြား ထိမိနိုင်ခြေ” အမြဲရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ပျက်ကျမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါ အမေရိကန်စစ်ဘက်အဖွဲ့ဝင် ၂ ဦးကို ဒရုန်းလှေတစ်စင်းက ည ၃ နာရီခွဲခန့်တွင် ကယ်ဆယ်ခဲ့ပြီး အခြားနေရာသို့ ပို့ဆောင်ကာ ထိုမှတစ်ဆင့် ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ကြောင်း CENTCOM ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Capt. Tim Hawkins က ပြောသည်။ အမေရိကန်စစ်တပ်အနေဖြင့် ပင်လယ်ပြင်တွင် ဒရုန်းကို အသုံးပြုကယ်ဆယ်သည့် ပထမဆုံး သိရှိထားသော စစ်ဆင်ရေးဖြစ်ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။

ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှစ၍ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်လာသည့် ပဋိပက္ခကို ပိုမိုတင်းမာစေခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ပွဲကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး လှုပ်ခတ်လာပြီး စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ကာ အစားအစာအပါအဝင် နေ့စဉ်သုံးကုန်ပစ္စည်းများပါ ဈေးတက်လာသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ဧပြီလ အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုကို အပြီးသတ် သဘောတူညီချက်အဖြစ် မပြောင်းနိုင်သေးဘဲ လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးက အီရန်ထောက်ခံ Hezbollah လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကို တိုးချဲ့တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် အခြေအနေက ဆက်လက်ရှုပ်ထွေးနေသည်။

ထရန့်က အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် မကြာမီ ရနိုင်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်နေဆဲဖြစ်သည်။ တနင်္လာနေ့ညပိုင်းတွင် “၂ ရက် သို့မဟုတ် ၃ ရက်အတွင်း သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းကောင်းရှိတယ်” ဟု ပြောခဲ့သော်လည်း အသေးစိတ် မဖော်ပြခဲ့ပေ။ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့များ၊ အဓိကအားဖြင့် ပါကစ္စတန်က ဦးဆောင်ကာ သဘောတူညီချက်ရရှိရေး ကြိုးပမ်းနေသော်လည်း အမေရိကန်နှင့် အီရန် နှစ်ဖက်စလုံးက တင်းမာသည့် သဘောထားကို ဆက်လက် ကိုင်စွဲထားသည်။

အမေရိကန်ဘက်က အီရန်၏ အလွန်သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုကို လက်လွှတ်စေလိုပြီး ထိုသိုလှောင်မှုများမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မြှုပ်နှံသွားသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အီရန်ကမူ ထိုတောင်းဆိုချက်ကို ပယ်ချပြီး ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုများ ဖြေလျှော့ပေးရန် တောင်းဆိုနေသည်။ သဘောတူညီချက် မချုပ်ဆိုမချင်း ပိတ်ဆို့ထားသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို လွှတ်ပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသော်လည်း ထရန့်က လက်မခံခဲ့ပေ။

အစ္စရေးနှင့် Hezbollah အကြား တိုက်ပွဲများလည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။ လက်ဘနွန်တပ်မတော်အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Rodolphe Haykal သည် အင်္ဂါနေ့တွင် ပါကစ္စတန်သို့ သွားရောက်ကာ ပါကစ္စတန်တပ်မတော်အကြီးအကဲ Field Marshal Asim Munir နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ Haykal ၏ ခရီးစဉ်သည် လက်ဘနွန်အစိုးရက Hezbollah အပေါ် ပိုမိုတင်းကျပ်လာနေသော်လည်း အဆိုပါအဖွဲ့ကို လက်နက်ဖျက်သိမ်းရန် မတတ်နိုင်သေးသည့် အခြေအနေတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ Hezbollah က အီရန်၏ အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုကို “လက်ဘနွန်ပြည်သူများကို ကာကွယ်ရန်” ဟုဆိုကာ အီရန်အား အင်္ဂါနေ့တွင် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင် အစ္စရေးစစ်တပ်က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့ Tyre အတွက် အရေးပေါ်ရွှေ့ပြောင်းရန် သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ရပ်ကွက်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယခင်အပတ်က အစ္စရေးက Tyre ရှိ ခရစ်ယာန်ရပ်ကွက်များအတွင်း Hezbollah အဖွဲ့ဝင်များ ရှိနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ပြီး မကြာသေးမီ ၂ ပတ်အတွင်း မြေထဲပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသကို အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ကြမ်းတမ်းစွာ ထိခိုက်နေစဉ် ရှီအာမူစလင်အများစုသည် ထိုဒေသများသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ လက်ဘနွန်တပ်မတော်ကလည်း အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်စေရန်နှင့် Hezbollah ၏ လက်နက်ကိုင်တည်ရှိမှုမရှိကြောင်း ပြသရန် Tyre မြို့ ခရစ်ယာန်ရပ်ကွက်သို့ တပ်ဖွဲ့ချထားခဲ့သည်။ သို့သော် အစ္စရေးစစ်တပ်၏ အာရဗီဘာသာပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Avichay Adraee က X ပေါ်တွင် “ထိုနေရာရှိ အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားမှုများကို မကြာမီ တုံ့ပြန်ရမည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။