အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခသည် ၅ ပတ်မြောက်သို့ ရောက်ရှိလာသည့်အချိန်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စိုးရိမ်မှု မြင့်တက်နေကြောင်း၊ တောင်ကိုရီးယားအတွက်မူ ၎င်းသည် အဝေးက စစ်ပွဲတစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အရေးကြီးကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်း ဆောင်းပါးတွင် ထောက်ပြထားသည်။ ပဋိပက္ခကို အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်နိုင်ပြီး အမေရိကန်၏ ယုံကြည်အားထားနိုင်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ပါက ဆိုးရွားသည့် နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များကို လျှော့ချနိုင်မည်ဟု ဆိုထားသည်။
ချွန် အင်းဘွန်း၏ အဆိုအရ ယင်းပဋိပက္ခသည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသအတွင်း စုစည်းကန့်သတ်ထားမည်မဟုတ်ဘဲ တောင်ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေးအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ရေနံစိမ်းတင်သွင်းမှု၏ ခန့်မှန်းခြေ ၆၀ မှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ဖြတ်သန်းနေသဖြင့် ထိုရေလမ်းကြောင်း၏ တည်ငြိမ်မှုသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအသက်ရှင်ရပ်တည်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေကြောင်း ၎င်းက ရေးသားထားသည်။ ထို့ပြင် ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ၊ ကား၊ ပီတရိုကင်မီကယ်နှင့် အခြားထုတ်ကုန်များကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့နေရသည့် တောင်ကိုရီးယား၏ ပို့ကုန်အခြေပြု စီးပွားရေးသည်လည်း လုံခြုံသော ပင်လယ်ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် အလွန်အမင်း မှီခိုနေကြောင်း ဆိုသည်။
ရေနံဈေးနှုန်း ခဏတာ မြင့်တက်လာခြင်းကပင် တောင်ကိုရီးယားအပေါ် ချက်ချင်းသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း ဆောင်းပါးက ညွှန်ပြထားသည်။ စွမ်းအင်ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်လာပါက ငွေကြေးဖောင်းပွမှု တက်လာမည်ဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်များ မြင့်မားလာကာ စားသုံးသူယုံကြည်မှု ကျဆင်းစေပြီး ဝမ်ငွေအပေါ် ဖိအား ပိုမိုတိုးလာစေမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် မတည်ငြိမ်မှု ကြာရှည်လာပါက ၎င်း၏ သက်ရောက်မှုသည် စစ်မြေပြင်တွင်သာ မကန့်သတ်ဘဲ ကိုရီးယားစက်ရုံများ၊ ဆိပ်ကမ်းများ၊ ဓာတ်ဆီဆိုင်များနှင့် အိမ်ထောင်စုအသုံးစရိတ်အထိ ထိခိုက်လာမည်ဟု ဆိုသည်။
ဆွေးနွေးမှုအတွက် နောက်ဆုံးအချိန်ကန့်သတ်ချက်သည် ဧပြီလအလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်လာနေသဖြင့် တည်ငြိမ်သော အဖြေတစ်ခု ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ကျဉ်းမြောင်းလာပြီဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက သတိပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးချင်းအပေါ် အာရုံခံစားမှုအခြေပြု တုံ့ပြန်မှုများကို ကျော်လွန်၍ တောင်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံတော်အကျိုးစီးပွားကို အေးအေးဆေးဆေး သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးထားထားသည်။
လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့အမြင်အာရုံသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် အစိုးရက ဤတင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားလာစေခဲ့သည်ဟူသော ဝေဖန်သံများအပေါ် အများစု အာရုံစိုက်နေကြကြောင်း ဆောင်းပါးက ဆိုသည်။ သို့သော် မူလမေးခွန်းမှာ “အမေရိကန် မအောင်မြင်လျှင် တောင်ကိုရီးယားအတွက် ဘာဖြစ်မလဲ” ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သင့်ကြောင်း ချွန် အင်းဘွန်းက တိုက်တွန်းထားသည်။ အကယ်၍ ပဋိပက္ခသည် အမေရိကန်ကို အရှက်ရစေသည့် သို့မဟုတ် အီရန်ဘက်ကို မဟာဗျူဟာအရ အောင်မြင်မှု ပေးသည့်ပုံစံဖြင့် အဆုံးသတ်ပါက အရှေ့အလယ်ပိုင်းအပြင်ပိုင်းထက် ကျော်လွန်သည့် နောက်ဆက်တွဲ ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်မည်ဟု ၎င်းက သုံးသပ်ထားသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လာပါက အမေရိကန်ပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးညီညွတ်မှု အားနည်းနိုင်ပြီး အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် ပြည်သူယုံကြည်မှု လျော့နည်းလာကာ နိုင်ငံရပ်ခြားကတိကဝတ်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် ဝါရှင်တန်အတွက် ပိုမိုခက်ခဲလာနိုင်သည်။
တောင်ကိုရီးယားသည် တောင်ကိုရီးယား-အမေရိကန် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို အမျိုးသားလုံခြုံရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် မှီခိုနေသဖြင့် အမေရိကန် အားနည်းသွားခြင်းသည် အဝေးက ဖြစ်ပျက်နေသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆောင်းပါးက ဖော်ပြသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ စစ်တပ်နှင့် စီးပွားရေးအင်အားက ဤကမ္ဘာ့တုန်လှုပ်မှုကို တစ်နိုင်ငံတည်းဖြင့် ခံနိုင်မည်ဟု ယူဆခြင်းမှာ အန္တရာယ်ကြီးသော မျှော်လင့်ချက်လွဲမှားမှုသာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက သတိပေးထားသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ကာကွယ်ရေးစနစ်သည် အမေရိကန်၏ ထောက်လှမ်းရေး၊ စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် reconnaissance စနစ်များ၊ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်များနှင့် နျူကလီးယားတားဆီးရေးဆိုင်ရာ အရေးပါသည့် အင်အားများနှင့် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ချိတ်ဆက်ထားပြီး မြောက်ကိုရီးယား သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် ဆိုင်သော ကြီးမားသည့် အရေးအခင်းများတွင် အမေရိကန်၏ အခန်းကဏ္ဍသည် မဖြစ်မနေ လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း တောင်ကိုရီးယား၏ လက်ရှိ “စောင့်ကြည့်နေမည်” ဆိုသည့် သံခင်းတမန်ခင်းနည်းလမ်းအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာနေကြောင်း ဆောင်းပါးက ထပ်မံ သတိပေးထားသည်။ ဝါရှင်တန်တွင် မဟာမိတ်အချို့သည် အမေရိကန်၏ လုံခြုံရေးအာမခံချက်ကို အကျိုးခံစားနေပြီး အကျပ်အတည်းကာလတွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မျှဝေရာ၌ လက်တွန့်နေကြသည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ ရှိလာနေသည်။ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်ဘက်တွင် မဟာမိတ်များက စွန့်ပစ်ထားသည်ဟူသော ခံစားချက် ပေါ်ပေါက်လာပါက စီးပွားရေးဖိအားပေးမှုများ၊ ကုန်သွယ်ရေးညှိနှိုင်းမှုများ ပိုမိုတင်းကျပ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အာရှဒေသအတွင်း လုံခြုံရေးဦးစားပေးမှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်လာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဆိုးလ်မြို့အနေဖြင့် မဟာမိတ်ကို ထောက်ခံကြောင်း ပိုမိုထင်ရှားစွာ၊ ပိုမိုတက်ကြွစွာ ပြသရန် လိုအပ်ကြောင်း ဆောင်းပါးက တိုက်တွန်းထားသည်။
ပဋိပက္ခ ကြာရှည်သွားသည့်အခါ ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်မားနေမည်၊ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများ အန္တရာယ်ရှိနေမည်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးမှာ မရေရာမှုအတွင်း ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းပဋိပက္ခ၏ အဆုံးသတ်နည်းလမ်းများအနက် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးဘက်က ပြတ်သားစွာ အောင်မြင်ခြင်း၊ ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် ရရှိခြင်း၊ ရေရှည်တင်းမာမှုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် ဒေသတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလာခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပြီး တောင်ကိုရီးယားအတွက် အထိခိုက်နည်းဆုံး အခြေအနေမှာ ရေရှည်မပြတ်ဖြစ်မည့် စစ်ပွဲမဟုတ်ဘဲ တားဆီးရေးနိုင်စွမ်း ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ကာ စွမ်းအင်ဈေးကွက် တည်ငြိမ်လာစေပြီး အမေရိကန်၏ ယုံကြည်ကိုးစားနိုင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးမည့် လျင်မြန်သော အဆုံးသတ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားသည်။
အမေရိကန်သမ္မတတစ်ဦးချင်းအပေါ် သစ္စာခံမှု သို့မဟုတ် စစ်ပွဲကို ထောက်ခံမှုနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ တောင်ကိုရီးယား၏ သာယာဝပြောမှုသည် တည်ငြိမ်ပြီး ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နေသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် မခွဲမခြား ဆက်နွယ်နေကြောင်းကို လက်တွေ့ကျကျ သဘောပေါက်ရန်သာ မူရင်းအကြောင်းအရာဖြစ်ကြောင်း ချွန် အင်းဘွန်းက အဆုံးသတ်ထားသည်။ အမေရိကန် အားနည်းလာခြင်း၊ ပြည်တွင်းကွဲပြားလာခြင်းနှင့် ယုံကြည်အားထားနိုင်မှု လျော့နည်းလာခြင်းသည် တောင်ကိုရီးယား၏ လုံခြုံရေးကို ပိုမို မသေချာစေမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ဤအကျပ်အတည်းသည် ၅ ပတ်မြောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ရာ တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့် အခြေအနေကို ရှောင်လွှဲစောင့်ကြည့်နေခြင်း မဟုတ်ဘဲ တည်ငြိမ်မှုနှင့် အမေရိကန်၏ ယုံကြည်အားထားနိုင်မှုကို ပြန်လည်ခိုင်မာစေမည့် လျင်မြန်သော အဖြေတစ်ရပ် ရရှိရန် တရားဝင်နည်းလမ်းဖြင့် ထောက်ခံသင့်ကြောင်း ဆောင်းပါးက တိုက်တွန်းထားသည်။ တောင်ကိုရီးယားအတွက် အနည်းဆုံး သက်သာရာရစေနိုင်မည့် ရလဒ်မှာ ရေရှည်မပြတ် စစ်ပွဲမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်ကို ယုံကြည်အားထားနိုင်စေသည့်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တည်ငြိမ်စေသည့်နှင့် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို မပျက်ယွင်းစေသည့် တိုတောင်းသော အကျပ်အတည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။