မဆိုလွယ်ရေးသဘောတူညီချက်နောက်ပိုင်း မြောက်ကိုရီးယားကိစ္စ ဖြေရှင်းရန် ထရမ့်ကို လီ တိုက်တွန်း
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေး ဘေးတွင် သမ္မတ လီဂျေမြောင်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အား မြောက်ကိုရီးယားကိစ္စကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးအတွက် ဦးဆောင်ကူညီပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သမ္မတရုံးက ပြောကြားသည်။ ထရမ့်ကလည်း ယင်းကိစ္စကို ဖြေရှင်းလိုသည့် ဆန္ဒရှိကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
သမ္မတရုံး အကြီးတန်းပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကန်ယူဂျောင်းက အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ရေးသားရှင်းလင်းချက်၌ ထရမ့်က လီအား ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးတွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေများကို မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ထို့နောက် လီက အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရေးတွင် ထရမ့်က ကူညီခဲ့သကဲ့သို့ မြောက်ကိုရီးယားကိစ္စကိုလည်း ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးအတွက် ဦးဆောင်ပေးစေလိုကြောင်း ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ ကန်၏ ရှင်းပြချက်အရ ယင်းမှာ တနင်္ဂနွေနေ့က ကြေညာခဲ့သည့် အမေရိကန်-အီရန် ယာယီငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသတွင်း ၃ လကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သော စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ ကန်က “သမ္မတ ထရမ့်ကလည်း မြောက်ကိုရီးယားကိစ္စကို ဖြေရှင်းလိုသည့် ဆန္ဒရှိကြောင်း” တုံ့ပြန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အဆိုပါ စကားပြောဆိုမှုသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အီဗီယန်-လေဘန်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ အုပ်စုဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးချိန်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားသည် ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်၊ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တို့ ပါဝင်သည့် G7 နှစ်စဉ်အစည်းအဝေးသို့ ဧည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဖိတ်ကြားခံထားရသည်။ ခေါင်းဆောင်များ ဓာတ်ပုံရိုက်ရန် စုဝေးနေစဉ် လီက ထရမ့်ထံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဦးသည် ၃၀ စက္ကန့်ခန့် စကားပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် တရားဝင် နှစ်နိုင်ငံ ထိပ်သီးတွေ့ဆုံမှု မဟုတ်ဘဲ လက်ရှိတွင် ဆိုးလ်နှင့် ဝါရှင်တန်တို့က တရားဝင် ထိပ်သီးတွေ့ဆုံမည့် ရက်ကို ညှိနှိုင်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သမ္မတရုံးက ပြောသည်။
ထရမ့်သည် စနေနေ့ကလည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ စင်္ကာပူ ထိပ်သီးတွေ့ဆုံမှုအပြီး မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်နှင့်အတူ လမ်းလျှောက်နေသည့် မိမိဓာတ်ပုံကို လူမှုကွန်ရက်တွင် တင်ခဲ့ပြီးနောက် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် သံတမန်ရေး ပြန်လည်စတင်နိုင်ခြေရှိသည်ဟု ထင်ကြေးပေးမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုပို့စ်တွင် စာတန်းမပါသော်လည်း သံတမန်ရေးလေ့လာသူများက အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်ပွဲပြီးနောက် ထရမ့်အနေဖြင့် ကင်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် စဉ်းစားနေသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ပြန်လည်တာဝန်ယူပြီးနောက် ထရမ့်သည် ကင်အပေါ် မကြာခဏ မိတ်ဖက်ဆန်သည့် လေသံဖြင့် ပြောဆိုလာခဲ့သည်။
ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆိုးလ်အနေဖြင့် ခန့်မှန်းချက်များ မပြုလုပ်ဘဲ အခြေအနေများကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်-မြောက်ကိုရီးယား ဆွေးနွေးပွဲ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခြေ အပေါ် မတူညီသည့် အခြေအနေမျိုးစုံ ထွက်ပေါ်နေကြောင်းလည်း ၎င်းက ရှင်းပြသည်။ သမ္မတအကြံပေးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် ငြိမ်းချမ်းသော ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး အကြံပေးကောင်စီကမူ အမေရိကန် အလယ်အလတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် နိုဝင်ဘာအစောပိုင်းအချိန်ဝန်းကျင်တွင် ဝါရှင်တန်နှင့် ပြုံယမ်းတို့၏ ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ကြောင်း ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့ညပိုင်းတွင် လီသည် ထရမ့်ဘေးတွင် G7 ညစာစားပွဲ၌ ထိုင်ခဲ့ပြီး အပြန်အလှန် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကိစ္စရပ်များကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသဖြင့် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာလာကြောင်း သမ္မတရုံးက ဆိုသည်။ ညစာစားပွဲမတိုင်မီ ကင်မဟီယောင်းကို ထရမ့်အား လီက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “my wife” ဟု မိတ်ဆက်ပေးနေသည့် မြင်ကွင်းကို ကင်မရာများက ရိုက်ကူးမိခဲ့သည်။ ထရမ့်က သမ္မတရုံးအမျိုးသမီးနှင့် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကာ တွေ့ရသည့်အပေါ် ဝမ်းမြောက်ပုံပေါ်ခဲ့ပြီး ကင်ကလည်း “Nice to meet you.” ဟု အင်္ဂလိပ်လို ပြန်လည်နှုတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လီသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ယမန်နှစ် G7 အစည်းအဝေးအပြီးတွင် ယခုနှစ်လည်း ဧည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်တိုက် ဒုတိယနှစ်မြောက် တက်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။