ဘေရွတ်တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် အီရန်က လက်တုံ့ပြန်ပြီးနောက် အစ္စရေးကို မတုံ့ပြန်ရန် ထရမ့် ဖိအားပေးမည်ဟု ပြော
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်က အီရန်၏ ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုအပြီး အစ္စရေးအနေဖြင့် လက်တုံ့ပြန်မှု ထပ်မံမလုပ်ဆောင်ရန် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုကို တိုက်တွန်းမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းတင်းမာမှုကြောင့် လက်ဘနွန်နှင့် အီရန်တို့ ပါဝင်လာသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စစ်ရေးအခြေအနေမှာလည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
Reuters သတင်းရင်းမြစ်များအရ အီရန်က ဘေရွတ်မြို့ပြင်ရှိ တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေနှင့် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အစ္စရေးပစ်မှတ်များကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ပြီးနောက် နေတန်ယာဟုကို ထရမ့်က ပြန်လည်မတိုက်ခိုက်ရန် ပြောမည်ဟု Axios က ဖော်ပြခဲ့သည်။ Fox News နှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ထရမ့်က “ဒါက ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးကို လုံးဝ မကူညီနိုင်ဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်သို့ “ဒုံးကျည်တွေ ပစ်ပြီးပြီဆိုရင် လုံလောက်ပါပြီ၊ ဆွေးနွေးပွဲ စားပွဲဆီ ပြန်လာပြီး သဘောတူညီချက်ချပါ” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ဘေရွတ်အပေါ် အစ္စရေး၏ နောက်ထပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍လည်း “ကျွန်တော် မပျော်ပါဘူး” ဟု ထရမ့်က ဆိုသည်။
အစ္စရေးဘက်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဘေရွတ်တောင်ပိုင်း ဒါဟီယေမြို့နယ်အပါအဝင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးစစ်တပ်က အီရန်ဘက်မှ ပစ်လွှတ်သည့် ဒုံးကျည်များကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးစနစ်များဖြင့် ကြားဖြတ်ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုသော်လည်း ထိခိုက်ပျက်စီးမှုအသေးစိတ်ကို မသိရသေးကြောင်း Reuters က ဖော်ပြသည်။ ထရမ့်သည် နယူးဂျာစီပြည်နယ် ဘက်ဒ်မင်စတာရှိ ဂေါက်ကလပ်တွင် အားလပ်ရက်ဖြတ်သန်းနေစဉ် အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက အီရန်နှင့် အစ္စရေးအကြား တင်းမာမှု မြင့်တက်လာနေကြောင်း သတင်းပေးခဲ့သည်ဟုလည်း သိရသည်။
အီရန်၏ ထိပ်တန်းညှိနှိုင်းသူလည်းဖြစ် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သူ မိုဟာမက် ဘာကယ် အယ်လ် ကာလီဘာဖ်က လက်ဘနွန်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ချိုးဖောက်ခဲ့ခြင်းအပါအဝင် ရန်လိုသည့် လုပ်ရပ်များကြောင့် အမေရိကန်စခန်းများနှင့် အစ္စရေးပိုင်ဆိုင်မှုများသည် “တရားဝင် ပစ်မှတ်များ” ဖြစ်သည်ဟု X ပေါ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ အီရန်လွှတ်တော် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကော်မတီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အီဘရာဟင် ရေဇာအီကလည်း တနင်္ဂနွေနေ့ အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် “ပြတ်သားပြီး နာကျင်ဖွယ် တုံ့ပြန်မှု” ပေးမည်ဟု X ပေါ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် လက်ဘနွန်သို့ ဝင်ရောက်စစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် လက်ဘနွန်တွင် အပြည့်အဝ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ မရပ်တန့်သေးကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး ရာနှင့်ချီသော ထောင်ပေါင်းများစွာမှာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ နေထိုင်နေရကြောင်း သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဟက်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကလည်း သဘောတူညီချက်တွင် မပါဝင်ဘဲ ၎င်းတို့၏ လက်နက်များကို မချမချင်း၊ အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်မှုရပ်တန့်ပြီး တပ်ဖွဲ့များ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းမှသာ လက်နက်ချမည်ဟု ပြောဆိုထားသည်။ နေတန်ယာဟုကမူ တနင်္ဂနွေနေ့ ဘေရွတ်တောင်ပိုင်း တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဟက်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးဘက်သို့ ပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အစ္စရေးစစ်တပ်ကလည်း နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော် ပစ်လွှတ်ထားသည့် ပစ္စည်း ၂ ခုကို ကြားဖြတ်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုပြီး တိုင်ရမြို့နှင့် အနီးဝန်းကျင်တွင် မဖြစ်မနေ ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် အစ္စရေးနှင့်အတူ တိုက်ခိုက်မှုများ ခေတ္တရပ်နားထားသည့်နောက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမှာ ဆက်လက်တင်းမာနေဆဲဖြစ်သည်။ အီရန်က အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရေနံပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ သင်္ဘောသွားလာမှုအများစုကို ပိတ်ဆို့ထားပြီး ဝါရှင်တန်ကလည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် ပိတ်ဆို့မှု ချမှတ်ထားသည်။ အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်မည့် အခြေခံသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် နီးစပ်နေကြောင်း ပြောဆိုထားသော်လည်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံအကြား တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး အနီးအနားရှိ အာရပ်နိုင်ငံများတွင် ထားရှိသည့် အမေရိကန်စခန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ စနေနေ့အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်းရှိ ဂိုရုပ်ခ်နှင့် ကွက်ရှမ်ကျွန်းပေါ်ရှိ အီရန်ကမ်းရိုးတန်း ရဒါစခန်းများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာန (Central Command) အဆိုအရ ရေကြောင်းသွားလာမှုကို ခြိမ်းခြောက်သည့် ဒရုန်းများကိုလည်း ပစ်ချခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်း ၂ လုံးကိုလည်း ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောများအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်နေသဖြင့် စနေနေ့ညနေပိုင်းတွင် ထပ်မံဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က ပြောသည်။ အီရန်၏ Revolutionary Guards က ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းရှိ အမေရိကန်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုပြီး ကူဝိတ်စစ်တပ်က လူနေအိမ်ရာများအပေါ် ဖြတ်ကျော်ပျံသန်းလာသည့် ဘော်လစ်တစ်ဒုံးကျည် ၇ လုံးကို ကြားဖြတ်တားဆီးနိုင်ခဲ့ကာ ပစ္စည်းပျက်စီးမှုသာရှိပြီး လူထိခိုက်မှုမရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထရမ့်က စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီချက်တွင် အီရန်၏ နျူကလီးယားလက်နက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို တားဆီးနိုင်ရမည်ဟု ပြောထားပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဘာရက် အိုဘားမားလက်ထက် သဘောတူညီချက်ထက် ပိုမိုတင်းကျပ်သည့် စည်းကမ်းချက်များကို တောင်းဆို ဖိအားပေးနေသည်။ အီရန်ဘက်ကတော့ အမေရိကန်နှင့် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ပိတ်ဆို့ထားသည့် ဒေါ်လာဘီလျံများစွာကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။ Reuters သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက အမေရိကန်သည် အီရန်ပျက်စီးစေခဲ့သည့် ဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် အီရန်ပိုင်ပစ္စည်းများကို ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများသို့ အသုံးပြုခွင့်ပေးနိုင်ကြောင်း စနေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အီရန်နိုင်ငံခြားရေး ဒုဝန်ကြီး ခေဇမ် ဂါရစ်ဘာဒီက ထိုသို့ အီရန်ပိုင်ပစ္စည်းများကို လွှဲပြောင်းသုံးစွဲခြင်းသည် တရားမဝင်ကြောင်းနှင့် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။