---

ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ်များစွာ အသုံးပြုလာခဲ့သည့် ရိုးရာ ဒီရေတွက်မှုစနစ် “multtae” ကို အမျိုးသား မမြင်သာသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း Korea Heritage Service (KHS) က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

“multtae” သည် ဒီရေတက်ချိန်နှင့် ဒီရေကျချိန်များကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရန် အသုံးပြုလာခဲ့သည့် စုပေါင်းအသိပညာနှင့် စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တစ်လျှောက်ရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ၏ နေ့စဉ်ဘဝကို ရာစုနှစ်များစွာ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ကြောင်း KHS က ဆိုသည်။ ထိုအသိပညာကို လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ အမွေအနှစ်အဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ ကမ်းရိုးတန်းနေပြည်သူများအကြား စုပေါင်းလက်ဆင့်ကမ်းလာသည့် “community transmission” အမွေအနှစ်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ multtae ကို ၁၂ ရာစုအထိ ပြန်လည်ခြေရာခံနိုင်ပြီး၊ ကဗျာဆရာ Yi Kyu-bo ၏ ဒီရေချိန်အပေါ် လှုံ့ဆော်ခံရသည့် ကဗျာတစ်ပုဒ်လည်း ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ “Goryeosa” (Goryeo သမိုင်း) နှင့် Joseon မင်းဆက် (1392-1910) ၏ “Annals of King Taejong” တို့တွင်လည်း “multtae” ဟူသော ဝေါဟာရကို ဖော်ပြထားကြောင်း သိရသည်။ နောက်ပိုင်း Joseon ခေတ်တွင် ဒီရေမှတ်တမ်းများကို ၁၅ ရက်ကာလဇယားများအဖြစ် စုစည်းအသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။

ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း၏ ဒီရေကွာဟမှုမှာ အလွန်ကြီးမားပြီး Incheon အနီးဒေသများတွင် အမြင့်ဆုံး ၉ မီတာအထိ ရှိနိုင်သော်လည်း အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်မူ ၁ မီတာအောက်သာ ရှိသည်။ Joseon ခေတ်အတွင်း ဒီရေမှတ်တမ်းများအတွက် စံရည်ညွှန်းနေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည့် Gyeonggi Province၊ Gimpo မြို့ရှိ Imjin မြစ်နှင့် Han မြစ် ဆုံရာဒေသကိုလည်း KHS က ပုံနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ထားသည်။ သန့်ရှင်းရေးနှင့် စားဝတ်နေရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ခဲ့သည့် multtae သည် ကျွန်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် ရိုးရာငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ဆားထုတ်လုပ်မှု၊ မြေပြန်ယူစီမံကိန်းများနှင့် သင်္ဘောထွက်ချိန် သတ်မှတ်မှုများတွင် အရေးပါခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကျွန်းအချင်းချင်းရှိ ဒီရေကျမြေပြန့်များကို ချိတ်ဆက်သည့် ကျောက်လမ်း “nodu” များ တည်ဆောက်အသုံးပြုရာတွင်လည်း ဒီရေအသိပညာက အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် multtae သည် ဒီရေပြောင်းလဲမှုများကို ခြေရာခံနိုင်သည့် ပြက္ခဒိန်များနှင့် စမတ်ဖုန်းအက်ပ်များထဲတွင်ပါ ဆက်လက်အသုံးဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ KHS ကမူ multtae ၏ တန်ဖိုးကို ပြည်သူများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ သိရှိနိုင်ရန် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနနှင့် လက်ဆင့်ကမ်းသင်ကြားရေး အစီအစဉ်များကို တက်ကြွစွာ ထောက်ပံ့သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ကိုရီးယား၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ နောင်လာနောက်သားများထံ ဆက်လက်လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ရန် သတ်မှတ်ချက်အသစ်များကိုလည်း ဆက်လက်တိုးချဲ့သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။