အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အီရန်နှင့် ပတ်သက်သည့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်ရေးပံ့ပိုးမှု မလုံလောက်သည့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်လိုက်ပြီး “ကိုယ့်ရေနံ ကိုယ်ရှာ” ဟု လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် ရေးသားပြောဆိုခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အမေရိကန်တွင် ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများ လီတာအလိုက်မဟုတ်ဘဲ ဂါလန်တစ်ဂါလန်လျှင် ဒေါ်လာ ၄ ကျော်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်းမြို့အနီးတွင် အီရန်ဒရုန်းတစ်စင်းက ကူဝိတ်ပိုင် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မီးငြိမ်းသွားကြောင်း ဒူဘိုင်းမီဒီယာရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ စတင်ခဲ့သည့် စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများသည် တစ်လကျော်ကြာမြင့်လာချိန်တွင် ပိုမိုအရှိန်ပြင်းလာပြီး သေဆုံးသူ ၃,၀၀၀ ကျော် ရှိလာကာ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။
ထရမ့်သည် အီရန်နှင့် သံတမန်ဆွေးနွေးမှု တိုးတက်နေသည်ဟု ဆိုနေသလို စစ်ပွဲကို ပိုမိုချဲ့ထွင်မည်ဟုလည်း ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အခြေအနေကို ပြသခဲ့ပြီး အီဖဟန်မြို့ (Isfahan) ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဗီဒီယိုကိုလည်း မျှဝေခဲ့သည်။ အဆိုပါမြို့သည် ဇွန်လအတွင်း အမေရိကန်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသော နျူကလီးယား ကြွယ်ဝရေးစက်ရုံ ၃ ခုအနက် တစ်ခု တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်ပြီး အီရန်၏ အလွန်ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်အများစုကိုလည်း ထိုနေရာတွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်ကြောင်း လေ့လာသူများက ခန့်မှန်းထားသည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် အီရန်၏ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ဒေသတွင်း စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်နေမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးကွက်မှာ အကြီးအကျယ် လှုပ်ခတ်နေသည်။ ရုရှားစံနှုန်းမဟုတ်သည့် နိုင်ငံတကာစံ Brent ရေနံစိမ်းဈေးသည် အင်္ဂါနေ့တွင် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၇ ဝန်းကျင်ရှိနေပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်လာသည်။
ထရမ့်က ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ် စသည့် အမေရိကန်၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများကိုလည်း ပစ်မှတ်ထား ဝေဖန်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲ၏ ရည်မှန်းချက်အဆုံးသတ် မရှင်းလင်းသည့် တိုက်ပွဲတွင် ဝင်မပါလိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ “ခင်ဗျားတို့ ကိုယ့်အတွက် ကိုယ်တိုက်တတ်အောင် အရင်သင်ရမယ်၊ ယူအက်စ်အေက အရင်လို ကူညီတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့အတွက် မရှိခဲ့သလိုပဲ။ အီရန်ကိုတော့ အခြေခံအားဖြင့် ဖျက်ဆီးပြီးပြီ၊ အခက်ဆုံးအပိုင်းက ပြီးသွားပြီ။ ကိုယ့်ရေနံ ကိုယ်ရှာ” ဟု ၎င်းက ရေးသားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အပေါ်လည်း စစ်ပစ္စည်းများကို အစ္စရေးသို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် ပြင်သစ်လေပိုင်နက်မှ ဖြတ်သန်းခွင့်မပေးကြောင်း၊ “အလွန်အမင်း မကူညီသော” နိုင်ငံအဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့သည်။
သို့သော် ပြင်သစ်က နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ Istres လေတပ်စခန်းကို အမေရိကန်လေတပ် အသုံးပြုခွင့်ပေးထားပြီး ထိုနေရာသို့ ဆင်းသက်သည့် လေယာဉ်များမှာ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ကြောင်း အာမခံချက် ရရှိထားကြောင်း ဆိုသည်။ စပိန်နိုင်ငံကလည်း အမေရိကန်၏ စစ်ရေးလေယာဉ်များအတွက် ၎င်း၏လေပိုင်နက်ကို ပိတ်ထားကြောင်း တနင်္လာနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံကလည်း စစ္စလီကျွန်းရှိ Sigonella လေတပ်စခန်းကို အမေရိကန်စစ်ရေးပစ္စည်းများ အသုံးပြုခွင့် မပေးခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် အီတလီ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Guido Crosetto က X ပေါ်တွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး အေးခဲသွားခြင်း မရှိဘဲ အမေရိကန်က အီတလီစခန်းများကို ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ပြောထားသည်။
အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့ကလည်း အီရန်နှင့် လက်ဘနွန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအကြီးစားများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်နေသည်။ အစ္စရေးစစ်တပ်က ဘေရွတ်မြို့ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအခြေခံအဆောက်အအုံများကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Israel Katz ကလည်း Litani မြစ်တောင်ဘက် ၃၀ ကီလိုမီတာခန့်၊ နယ်စပ်၏ မြောက်ဘက် ၂၀ မိုင်ခန့်အတွင်းရှိ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ရန် အစ္စရေးက စီစဉ်နေကြောင်း ဆိုသည်။
ထရမ့် မျှဝေခဲ့သည့် ဗီဒီယိုအရ အီရန်၏ အီဖဟန်မြို့အနီးတွင် ကြီးမားသည့် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပုံရပြီး NASA ၏ မီးလောင်မှု စောင့်ကြည့်ဂြိုဟ်တုများကလည်း မြို့တောင်ဘက် တောင်တန်းပိုင်းတွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ အီရန်ဘက်ကတော့ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကို အတည်မပြုသေးပေ။
လုံခြုံရေးသတင်းရင်းမြစ်များနှင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများ၏ အဆိုအရ ဇွန်လစစ်မတိုင်မီ ရိုက်ကူးထားသည့် ဂြိုဟ်တုပုံတစ်ပုံအရ အီရန်က ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကြွယ်ဝထားသည့် ယူရေနီယမ်တင်ကားတစ်စီးကို အီဖဟန်အနီးရှိ နျူကလီးယားစက်ရုံတစ်ရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းထားနိုင်ကြောင်း သံသယရှိနေသည်။ ၎င်းမှာ လက်နက်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် နည်းပညာအရ သေးငယ်သော်လည်း အရေးပါသည့် အဆင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထရမ့်ကလည်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို မကြာမီ မရရှိပါက သို့မဟုတ် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်မဖွင့်နိုင်ပါက အမေရိကန်က စစ်ရေးအရှိန် မြှင့်တင်မည်ဟု သတိပေးထားပြီး ခါ့ဂျ်ကျွန်း (Kharg Island) ရေနံတင်ပို့ရေးဗဟိုနှင့် ရေချိုဖြည့်စက်ရုံများကိုပင် ပစ်မှတ်ထားနိုင်ကြောင်း ပြောထားသည်။ ပင်တဂွန်တွင် ပြောကြားရာ၌ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Pete Hegseth က မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များ စစ်ပွဲထဲ ဝင်မဝင်ကို တိတိကျကျ မပြောသော်လည်း “လိုအပ်တာထက် ပိုပြီး စစ်ရေးအရ မသွားချင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကြားကာလမှာ ဗုံးနဲ့ ဆွေးနွေးမယ်လို့ ပြောခဲ့တာဟာ မတန်တဆ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ဆိုသည်။
ဒူဘိုင်းအနီးရှိ ကူဝိတ်ပိုင် ရေနံတင်သင်္ဘောကို ထိမှန်သည့် အီရန်ဒရုန်းကြောင့် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ရေနံယိုစိမ့်မှု မရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဘာရိန်းတွင် လေကြောင်းအန္တရာယ်သတိပေးဥသြသံများ မြည်ခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျကလည်း ၎င်း၏ မြို့တော်ဘက်သို့ ပစ်ခတ်လာသည့် ဘဲလစ်စတစ်ဒုံးကျည် ၃ စင်းကို ကြားဖြတ်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ အစ္စရေးတွင်လည်း အီရန်က လာမည့် ဒုံးကျည်အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပစ်ခတ်နိုင်ကြောင်း စစ်တပ်က သတိပေးပြီး မကြာမီ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲသံများ ကြားခဲ့ရသည်။
အီရန်ဘက်တွင် လူ ၁,၉၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အာဏာပိုင်များက ပြောပြီး အစ္စရေးဘက်တွင် ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများနှင့် သိမ်းပိုက်ထားသည့် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် လူ ၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်တွင်လည်း သေဆုံးသူ ၁,၂၀၀ ကျော်ရှိကာ လူ ၁ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးစစ်သည် ၁၀ ဦး သေဆုံးထားပြီး အင်္ဂါနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည့် ၄ ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ အမေရိကန် စစ်မှုထမ်း ၁၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။