---

တောင်ကိုရီးယားတွင် ဆီမီကွန်ဒတ်တာလုပ်ငန်း အောင်မြင်မှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် အပိုအမြတ်နှင့် အခွန်ဝင်ငွေများကို မည်သို့ခွဲဝေမည်ဆိုသည့် ဆွေးနွေးမှုမှာ အရှိန်မြင့်တက်နေသည်။ အစိုးရက ဝန်ထမ်းများ၊ လက်ခွဲကန်ထရိုက်တာများနှင့် ပြည်သူလူထုအတွက်ပါ အကျိုးခံစားခွင့်များ ပြန်လည်မျှဝေသင့်သည်ဟု ပြောဆိုနေသော်လည်း လုပ်ငန်းရှင်အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် အလုပ်သမားဘက်ကမူ အစိုးရ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုအတိုင်းအတာကို လက်ခံနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

AI လိုအပ်ချက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ချစ်ပ်လုပ်ငန်း အမြတ်များကို “လူမှုသဟဇာတ လုပ်ခ” ပုံစံဖြင့် မျှဝေသင့်ကြောင်း အလုပ်သမားဝန်ကြီး ကင်ယောင်ဟွန်းက ဂျီနီဗာမြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် (ILO) ညီလာခံတွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး သမ္မတ လီဂျေမြောင်ကလည်း ယင်းကိစ္စသည် အမျိုးသားအဆင့်သာမက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအဆင့်အထိ ဆွေးနွေးရမည့် အကြောင်းအရာဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ဆမ်ဆောင်းအီလက်ထရောနစ်နှင့် SK hynix တို့၏ အမြတ်များ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် 2027 ခုနှစ်တွင် အဆိုပါကုမ္ပဏီနှစ်ခုထံမှ ကော်ပိုရိတ်ဝင်ငွေခွန် စုစုပေါင်း 125 ထရီလျံဝမ် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ 82 ဘီလီယံခန့်) အထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ယမန်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အနည်းဆုံး 100 ထရီလျံဝမ် ပိုများလာမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားသည်။

လက်ရှိတွင် အမြတ်မျှဝေမှုမှာ အလုပ်သမားလစာစနစ်အပေါ်ပါ သက်ရောက်လာနေသည်။ ဆမ်ဆောင်းသည် လုပ်ငန်းသမိုင်းတစ်လျှောက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ကြာမြင့်ပြီး သပိတ်အရေးပါ ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်တွင် မမ်မိုရီချစ်ပ်ဌာန ဝန်ထမ်းများအတွက် ယခုနှစ်အတွင်း တစ်ဦးလျှင် အများဆုံး 600 သန်းဝမ်အထိ ရရှိနိုင်မည့် ဘောနပ်စ်စနစ်အသစ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ ကင်ယောင်ဟွန်းက မြောက်ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ပုံစံကို အတုယူကာ အပိုအမြတ်များကို “လူမှုသဟဇာတ လုပ်ခ” အဖြစ် မျှဝေသင့်ကြောင်း ပြောဆိုပြီး အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနကလည်း ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူ့ဖိုရမ်တစ်ခု ကျင်းပရန် စီစဉ်နေသည်။

သမ္မတရုံး မူဝါဒအကြံပေး အကြီးအကဲ ကင်ယောင်ဘမ်ကလည်း AI အခြေခံအဆောက်အအုံခေတ်၏ အသီးအပွင့်များသည် ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်း၏ အောင်မြင်မှုမဟုတ်ကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ပို့စ်တွင် ရေးသားပြီး AI အမြတ်တိုးတက်မှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခွန်ပိုဝင်ငွေကို နိုင်ငံသားအားလုံးထံ ခွဲဝေပေးမည့် အမျိုးသားဒိုင်ဗီဒန့်အစီအစဉ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သမ္မတ လီကလည်း ဤကိစ္စသည် နိုင်ငံ၏ စက်မှုမူဝါဒအပေါ် အရေးပါသည့် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ The Economist နှင့် မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အင်တာဗျူးတွင်လည်း အဆိုပါအပိုအမြတ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အခြေခံဝင်ငွေပုံစံဖြင့် သုံးစွဲသူများ၏ ဝယ်ယူအားကို မြှင့်တင်ရန် အသုံးပြုခြင်းမှာ အသုံးဝင်သော မူဝါဒရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။

အလုပ်သမားဘက်တွင်မူ အဓိကမေးခွန်းမှာ “မျှဝေသင့်မသင့်” မဟုတ်တော့ဘဲ “မည်သို့မျှဝေမည်” ဖြစ်လာပြီဟု ဆိုသည်။ ကိုရီးယား အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌ ယန်းဂျောင်ဆူက လုပ်သားများက ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အပိုအမြတ်များကို လုပ်ငန်းရှင်နှင့် အလုပ်သမား အစုအဖွဲ့ ဆွေးနွေးမှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်သင့်ပြီး လက်ခွဲကန်ထရိုက် အလုပ်သမားများအထိ ချဲ့ထွင်စဉ်းစားရမည်ဟု ပြောသည်။ ကိုရီးယား အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်အကိုင်ပညာရေးအဖွဲ့ အစိုးရသုတေသနဌာန ဒါရိုက်တာ လီဂျောင်ဆွန်းကလည်း အကြီးစားကုမ္ပဏီများ ရရှိသည့် အပိုအမြတ်များမှာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကြိုးပမ်းမှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေ supply chain ရှိ လက်ခွဲကန်ထရိုက် အလုပ်သမားများ၏ ချွေးစက်၊ လုပ်အားပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

သို့သော် စီးပွားရေးအသင်းအဖွဲ့များက အစိုးရ သို့မဟုတ် သမဂ္ဂများသည် ကော်ပိုရိတ်အမြတ်ကို မည်သို့ခွဲဝေမည်ဆိုသည့်အထိ ဝင်ရောက်ဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟူသော အယူအဆကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေသည်။ Pusan National University မှ စီးပွားရေးပါမောက္ခ ကင်ဂီဆောင်းက ကုမ္ပဏီတစ်ခုစီက အလုပ်သမားများကို မည်မျှပေးရမည်ကို တတိယအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်က သတ်မှတ်ပေးခြင်းသည် လက်ရှိကိုရီးယား လုပ်ငန်းနှင့် အလုပ်သမားဥပဒေ၏ အခြေခံမူများနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် “အပိုအမြတ်” ဟုခေါ်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်ရန် ခက်ခဲပြီး လက်ခွဲကန်ထရိုက်၏ ဥပဒေဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်ကိုလည်း ရှင်းလင်းတိတိကျကျ သတ်မှတ်ရန် မလွယ်ကူကြောင်း သုတေသီများက ထောက်ပြသည်။

ဤအငြင်းပွားမှုများကြောင့် အစိုးရအတွင်းပင် အဆိုပါအပိုအမြတ်ကို မည်မျှအထိ ဝင်ရောက်စီမံနိုင်မည်ဆိုသည့်အပေါ် သဘောထားကွဲလွဲနေသည်။ ပြီးခဲ့သည့်လကုန်ပိုင်းတွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ကူယွန်ချောက အပိုအခွန်ဝင်ငွေကို အချုပ်အခြာပိုင်ရန်ပုံငွေ (sovereign wealth fund) ထဲသို့ သွင်းမည်ဖြစ်ပြီး အသေးစိတ်အစီအစဉ်ကို ယခုလကုန်ပိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အစီအစဉ်နှင့် ဘတ်ဂျက်ဝန်ကြီးဌာနကလည်း အဆိုပါအမြတ်အလှည့်အပြောင်းများကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းရန် ရန်ပုံငွေအသစ်တစ်ခု ထူထောင်လိုနေပြီး နှစ်ဖက်စလုံးက အနာဂတ်စီမံကိန်းများအတွက် သိမ်းဆည်းထားသင့်သည်ဆိုသည့် အယူအဆပေါ် အခြေခံနေသည်။

ကိုရီးယားတက္ကသိုလ် အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်အကိုင်သုတေသနဌာန ပါမောက္ခ အန်ဂျောင်ကီက ဆီမီကွန်ဒတ်တာလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုပုံစံအတွက် “လုံးဝအသစ်သော အဆင့်” တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း မည်သည့် မူဝါဒအသစ်မဆို ရေရှည်တည်တံ့နိုင်ရမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီများကို မည်မျှပေးရမည်ဟု တင်းတင်းကျပ်ကျပ် သတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် “ပိုက်ဆံပိုပေးပြီး အစိုးရက သုံးမည်” ဟု အမိန့်ပေးခြင်းထက် လက်ခွဲကန်ထရိုက် လုပ်အားခ တိုးမြှင့်သည့် ကုမ္ပဏီများ သို့မဟုတ် အမြတ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ မျှဝေသည့် ကုမ္ပဏီများအတွက် အစိုးရဝယ်ယူရေး၊ စည်းမျဉ်းနှင့် အခွန်ဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများ ပေးအပ်ပြီး သဘာဝအတိုင်း ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားဘက်သို့ ရပ်တည်လိုစေမည့် “nudging” ပုံစံ အားပေးစနစ်များ တည်ဆောက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။
၎င်း၏အမြင်အရ “အစိုးရက စျေးကွက်စနစ်အတိုင်း ဆက်လက်လည်ပတ်စေပြီး ရေရှည်တည်တံ့မည့် အဖွဲ့အစည်းများကို တည်ဆောက်ရမည်” ဟု ဆိုကာ လုပ်သားနှင့် အရင်းအနှီးတို့ သဘာဝအလျောက် ပြည်သူ့ကောင်းကျိုးကို အတူတကွ လိုက်စားစေမည့် ဖွဲ့စည်းပုံများ ဖန်တီးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။