
ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပနေသော ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) ၏ ၁၄ ကြိမ်မြောက် ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံ (MC-14) ၌ တောင်ကိုရီးယားကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ယိုဟန်-ကူက WTO ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများကို ဦးဆောင်နေကြောင်း သိရသည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး မရေရာမှုများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် WTO အတွက် လိုအပ်နေသည့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကုန်သွယ်ရေး၊ စက်မှုနှင့် သယံဇာတဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယိုသည် MC-14 အတွင်း WTO ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်၊ မျှတသော ယှဉ်ပြိုင်မှု ပတ်ဝန်းကျင် တည်ဆောက်ရေး စသည့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ကိစ္စရပ်များအတွက် ဆွေးနွေးပွဲ ၄ ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါညီလာခံသည် WTO ၏ အမြင့်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရေး အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ဒေသစံတော်ချိန် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ ယာအွန်ဒေးမြို့၌ ၄ ရက်တာအတွက် စတင်ကျင်းပခဲ့ကာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၆၀ ကျော်မှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် ယို ဦးဆောင်သည့် ကိုရီးယားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အဆင်ပြေချောမွေ့ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသဘောတူညီချက် (Investment Facilitation for Development Agreement – IFDA) ကို WTO အနေဖြင့် လက်ခံအသက်သွင်းနိုင်ရေးအတွက်လည်း ဆွေးနွေးမှုများကို ကူညီဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနှင့် တူရကီကဲ့သို့ သဘောတူညီချက်ကို ယခင်က ကန့်ကွက်ခဲ့သည့် နိုင်ငံများ၏ ရပ်တည်ချက် ပြောင်းလဲလာစေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ပြောသည်။
MC-14 ဖွင့်ပွဲမိန့်ခွန်းတွင် ယိုက IFDA သည် WTO အတွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုပွင့်လင်း ထိရောက်စေရန် ရည်ရွယ်ထားသဖြင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး မရေရာမှုများ ရှိနေသော်လည်း တိုက်ရိုက်နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) စီးဆင်းမှုကို မြှင့်တင်နိုင်ပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားပေးနိုင်မည်ဟု အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မရေရာမှုများ မြင့်တက်လာနေချိန်၌ ဘက်စုံကုန်သွယ်ရေးစနစ်က လက်တွေ့ကျသော ရလဒ်များ ပေးနိုင်မပေးနိုင်ဆိုသည့် စမ်းသပ်မှုကို ခံနေရသည်” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။
“WTO ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဆွေးနွေးမှုများ၏ ကူညီညှိနှိုင်းသူအဖြစ်နှင့် IFDA ၏ ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကိုရီးယားနိုင်ငံအနေဖြင့် MC-14 တွင် အဓိပ္ပါယ်ရှိသော ရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာစေရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းသွားမည်” ဟု ယိုက ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်ဖက်တွင် ယိုသည် နယူးဇီလန်၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်အပါအဝင် အမြင်တူနိုင်ငံများမှ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်များနှင့် သီးခြားတွေ့ဆုံကာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းများကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပါရာဂွေး၊ ဥရုဂွေး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်လည်း ကုန်ပစ္စည်းကွင်းဆက်များနှင့် နည်းပါးကုန်သွယ်ရေးအတားအဆီးများ (non-tariff trade barriers) အကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ဆိုသည်။