
အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်နေပြီး စတော့ဈေးကွက်များလည်း ကျဆင်းနေချိန်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ သဘောထားများကြောင့် တောင်ကိုရီးယားအပေါ် စွမ်းအင်၊ လုံခြုံရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဖိအားများ ပိုမိုတင်းကျပ်လာနေသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ စွမ်းအင်အပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရသဖြင့် စီးပွားရေးအတွက် အန္တရာယ် ပိုမိုကြီးထွားလာနေပြီး သမ္မတ လီဂျေအမြွန်းကလည်း လက်ရှိစီးပွားရေးအခြေအနေကို “စစ်ကာလလို အခြေအနေ” ဟု နှိုင်းယှဉ်ကာ 26 ထရီလီယံဝမ် (ဒေါ်လာ 17.2 ဘီလီယံ) အပိုဘတ်ဂျက်ကို အမြန်ဆုံး အတည်ပြုရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
ထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ကာကွယ်ရေးအတွက် သင်္ဘောနှင့် ဝန်ထမ်းများ မစေလွှတ်သည့် နိုင်ငံများ၊ အထူးသဖြင့် ကိုရီးယားကဲ့သို့သော မဟာမိတ်နိုင်ငံများအပေါ် မကျေနပ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော်တွင် ပြောကြားရာ၌ “အဲဒီမှာ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 45,000 ယောက်လောက် အန္တရာယ်ကြားထဲ ရှိနေတယ်၊ နျူကလီးယားအင်အားနဲ့ အနီးကပ်ပဲရှိတယ် — တောင်ကိုရီးယားကို လုပ်ခိုင်းလိုက်” ဟု ဆိုခဲ့ပြီး တောင်ကိုရီးယားတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ 28,500 ခန့်သာ တပ်စွဲထားကြောင်း အရေအတွက်ကိုလည်း ထပ်မံမှားယွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် မှီခိုနေသည့် နိုင်ငံများကို “နောက်ကျနေတဲ့ သတ္တိကို စုစည်းပြီး ရေလက်ကြားကိုသွားပြီး ယူလိုက်” ဟု ပြောဆိုကာ မဖြစ်မနေဖြစ်ပါက အမေရိကန်မှ ရေနံဝယ်ယူရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ထရမ့်၏ သဘောထားမှာ မကြာခဏ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသော်လည်း အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်နာသည့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများအပေါ် မကျေနပ်မှုကတော့ တည်တံ့နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့် အီရန်စစ်ပွဲနှင့် ပတ်သက်သည့် ရပ်တည်ချက်ကို ထပ်မံသုံးသပ်ရန် လိုအပ်လာသည်။ လက်ရှိတွင်လည်း တောင်ကိုရီးယားသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် လွတ်လပ်ပြီး လုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်ရရှိရေးအတွက် ဗြိတိန်ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံပေါင်းစုံနှင့် ပူးပေါင်းဆွေးနွေးနေသည်။ ဆောင်းပါးအရ ယင်းကဲ့သို့ မဟာမိတ်နိုင်ငံများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် တင်းမာမှု လျှော့ချရေးကို ပိုမိုချောမွေ့စေနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင် ဆိုးလ်အနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ထားသည့် ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစနစ်များ ပြန်လည်ခေါ်ယူလာချိန်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ တပ်စွဲမှုအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုခံရသည့် အခြေအနေမျိုး မဖြစ်စေရန် သေချာစေရမည်ဟု ဆိုသည်။ တောင်ကိုရီးယားတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့နှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများ ဖြန့်ကျက်ထားမှုသည် “strategic flexibility” ဟုခေါ်သော မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ လိုက်လျောညီထွေ အသုံးချမှုအောက်တွင် ရှိပြီး ၎င်းသည် တောင်ကိုရီးယား-အမေရိကန် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေး အဆင့်မြှင့်တင်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုမူဝါဒအရ ဆိုးလ်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ လှုံ့ဆော်မှုများကို တားဆီးရာတွင် ပိုမိုဦးဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့အချို့ကို လိုအပ်ပါက ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပတ်လည် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အရေးပေါ်အခြေအနေများအပါအဝင် ဒေသတွင်း၌လည်း အသုံးချနိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
နိယာမအားဖြင့် တောင်ကိုရီးယားသည် strategic flexibility အပေါ် အမေရိကန်နှင့် သဘောတူညီမှု ရှိသော်လည်း အဓိကဦးစားပေးမှာ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ယှဉ်တွဲတည်ရှိရေးပင် ဖြစ်သည်။ ဆိုးလ်နှင့် ဝါရှင်တန်တို့ ကြိုးပမ်းနေသော်လည်း မြောက်ကိုရီးယားသည် ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို အခွင့်ကောင်းယူကာ တရုတ်နှင့် ရုရှားနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်နေသဖြင့် ဝါရှင်တန်နှင့် ဆွေးနွေးရန် စိတ်ပါဝင်စားမှု နည်းပါးနေသည့်ပုံရသည်။
ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍတွင်လည်း တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်တို့သည် အခွန်လျှော့ပေးမှုအတွက် ကိုရီးယားဘက်က ကတိပြုထားသည့် ဒေါ်လာ 350 ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို မည်သည့်ကဏ္ဍများ၌ ခွဲဝေမည်ကို တိတိကျကျ မကြေညာရသေးပေ။ အီရန်ပဋိပက္ခ မဖြစ်မီကပင် ထရမ့်က တိုးတက်မှု နှေးကွေးနေသည်ဟု ဆိုကာ 15 ရာခိုင်နှုန်း အခွန်နှုန်းကို ပြန်ရုပ်သိမ်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တောင်ကိုရီးယားသည် အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးဥပဒေ၏ Article 301 အောက်တွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးခံနေရသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးတာဝန်ခံများအနေဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရန် ထိရောက်သည့် အစီအစဉ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရမည်ဟု ဆောင်းပါးက တိုက်တွန်းထားသည်။