စျေးနှုန်းတွေ တက်နေသမျှ — လောင်စာဆီနှင့် ကုန်ကြမ်းစရိတ်မြင့်တက်မှုကြောင့် အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ဖိအားပိုမိုခံနေရ

ကိုရီးယားနိုင်ငံတစ်ဝန်း လောင်စာဆီဈေးနှုန်း၊ ကုန်ကြမ်းစရိတ်နှင့် ထုပ်ပိုးပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ ဆက်တိုက်မြင့်တက်လာမှုကြောင့် အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ အမြတ်အစွန်း ကျဆင်းမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အထူးသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ တင်းမာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းက စားသောက်ဆိုင်၊ ကော်ဖီဆိုင်နှင့် delivery အခြေပြု လုပ်ငန်းများကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။

ဆိုးလ်မြို့လယ် မျောင်ဒုံ (Myeong-dong) တွင် ဘာဘီကျူးစားသောက်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်နေသူ Kim Bong-hwan က လက်ကားအမဲသားဈေးသည် မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်း ကီလိုဂရမ်လျှင် ဝမ် 28,000 ဝန်းကျင်မှ ဝမ် 40,000 ကျော်အထိ မြင့်တက်သွားကြောင်း ပြောသည်။ “အရာအားလုံး တက်နေပါတယ် — အမဲသား၊ ဝက်သား၊ ဥ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေအပြင် ပလတ်စတစ်အိတ်၊ ကွန်တိန်နာလို တစ်ခါသုံးပစ္စည်းတွေလည်း ပါတယ်” ဟု ၎င်းကဆိုပြီး “ဈေးနှုန်းတွေက ရက်အနည်းငယ်အတွင်း 20% ကနေ 30% အထိ တက်သွားတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဆိုင်ကို 15 နှစ်ကျော် လုပ်ကိုင်လာသူ Kim က အစားအသောက်မီနူးဈေးနှုန်း တိုးမြှင့်ရန်မှာ ဖောက်သည်အရေအတွက် လျော့နည်းသွားနိုင်သည့် နောက်ဆုံးအရေးပေါ်နည်းလမ်းအဖြစ်သာ စဉ်းစားထားပြီး လက်ရှိတွင် အမြတ်အစွန်း လျော့နည်းမှုဒဏ်ကို ကိုယ်တိုင်ခံရင်း ဆက်လက်ထိန်းထားနေကြောင်း ပြောသည်။ “ဒါက အစပဲ ဖြစ်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ပိုဆိုးလာမှာကို စိုးရိမ်တယ်” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ကိုရီးယားနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်များလည်း လောင်စာဆီ၊ ကုန်ကြမ်းနှင့် ထုပ်ပိုးပစ္စည်းစရိတ်များ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် တပြိုင်နက်တည်း ဖိအားပေးခံနေရသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ တင်းမာမှု မြင့်တက်လာချိန်တွင် ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းများ တက်လာခြင်းက စီးပွားရေးအပေါ် ဆက်တိုက်သက်ရောက်နေပြီး မေလအတွက် အမေရိကန် West Texas Intermediate (WTI) ရေနံကြမ်း အနာဂတ်ဈေးသည် မတ် 31 ရက် တနင်္လာနေ့တွင် barrel တစ်လုံးလျှင် 3.25% မြင့်တက်ကာ 102.88 ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဇူလိုင် 2022 နောက်ပိုင်း ပိတ်ဈေးအရ ဒေါ်လာ 100 ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျော်လွန်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

စွမ်းအင်တင်သွင်းမှုအပေါ် မှီခိုမှုမြင့်မားသည့် ကိုရီးယားနိုင်ငံအတွက် ရေနံဈေးမြင့်တက်မှုမှာ အထူးသဖြင့် ထိခိုက်လွယ်ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာ၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး လောင်စာနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များအထိ ဈေးနှုန်းတက်လာစေသည်။

ထုပ်ပိုးပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ တက်လာခြင်းမှာလည်း crude oil မှ ထုတ်လုပ်သည့် petrochemical ကုန်ကြမ်းတစ်ခုဖြစ်သော naphtha ၏ supply ပြတ်တောက်မှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ကိုရီးယားသည် naphtha ၏ 45% ခန့်ကို တင်သွင်းနေရပြီး အဆိုပါတင်သွင်းမှုများထဲမှ 77% ခန့်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ ရရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဆိုးလ်မြို့ရှိ ဓာတ်ဆီဆိုင်တစ်ခုတွင် ကားမောင်းသူများ ဆီဖြည့်နေသကဲ့သို့ ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ delivery အခြေပြုဈေးကွက်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေသည့် ပလတ်စတစ်အိတ်နှင့် အစားအသောက်ထည့် ကွန်တိန်နာများ ဈေးတက်လာမှုအပေါ် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အွန်လိုင်းအသိုင်းအဝိုင်းများတွင်လည်း မကျေနပ်ချက်များ ပြည့်နှက်နေသည်။

အသုံးပြုသူတစ်ဦးက “ကျွန်တော့်ရဲ့ ပေးသွင်းသူတစ်ယောက်က အစားအစာကွန်တိန်နာဈေးကို 100% တက်လိုက်တယ်။ မယုံနိုင်စရာပဲ။ ခေတ္တလုပ်ငန်းရပ်ရနိုင်တယ်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ နောက်တစ်ဦးကလည်း ယခင်က ဝမ် 70,000 ကျခံရသည့် ပလတ်စတစ်ကွန်တိန်နာ 600 လုံး အော်ဒါမှာယူမှုသည် ယခု ဝမ် 90,000 အထိ မြင့်တက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

ပလတ်စတစ်ကွန်တိန်နာနှင့် ထုပ်ပိုးပစ္စည်း ပေးသွင်းသူအချို့ကလည်း ကုန်ကြမ်းစရိတ် မြင့်တက်မှုနှင့် ပေးသွင်းမှု မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် “မရှောင်လွှဲနိုင်သည့် ဈေးနှုန်းတက်မှု” ရှိလာမည်ဟု ၎င်းတို့၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်များတွင် သတိပေးထားသည်။ အချို့က လက်ရှိစတော့ ကုန်သွားပြီးနောက် ဈေးနှုန်းများကို ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ ပြင်ဆင်နိုင်ကြောင်းလည်း ဆိုထားသည်။

စရိတ်ဖိအားများ မြင့်တက်လာနေချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်များ ဖွဲ့စည်းထားသည့် Korea Federation of Micro Enterprises က တနင်္လာနေ့တွင် ထုပ်ပိုးပစ္စည်းများကို ဈေးနှုန်းစောင့်ကြည့်ရန် မရှိမဖြစ်ကုန်ပစ္စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရန်နှင့် မသမာသော ကုန်သွယ်ရေးအလေ့အထများကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် နှိမ်နင်းရန် အစိုးရကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း အစိုးရ၏ စီးပွားရေးလှုံ့ဆော်ရေးအစီအစဉ်များက အသေးစားလုပ်ငန်းများအပေါ် ဖိအားလျော့ပါးစေနိုင်မည်လားဆိုသည့်အပေါ် အာရုံစိုက် စောင့်ကြည့်နေကြသည်။ အစိုးရက အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော စီးပွားရေးထိခိုက်မှုကို လျှော့ချရန် မတ် 31 ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဝမ် 26.2 ထရီလီယံတန် ဖျော်ဖြေကူညီရေး အပိုဘတ်ဂျက်ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။

SMEs and Startups ဝန်ကြီးဌာနအရ အဆိုပါ အပိုဘတ်ဂျက်ထဲမှ ဝမ် 1.9 ထရီလီယံကို အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ထောက်ပံ့ရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ အစီအစဉ်အရ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်များ ရင်ဆိုင်နေရသည့် လုပ်ငန်းဆက်လက်လည်ပတ်ရေး ငွေသားဖိအားကို သက်သာစေရန် အရေးပေါ် စီမံခန့်ခွဲမှုတည်ငြိမ်ရေး ရန်ပုံငွေကို ဝမ် 320 ဘီလီယံ တိုးချဲ့မည်ဖြစ်ပြီး Korea Technology Finance Corp. နှင့် Korea Credit Guarantee Fund တို့အတွက် ထပ်ဆောင်းထည့်ဝင်ငွေ ဝမ် 100 ဘီလီယံစီ ပေးသွင်းကာ ချေးငွေအာမခံကို ပိုမိုတိုးချဲ့မည်ဖြစ်သည်။