---

တောင်အာဖရိကမှ မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရသည့် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသားများအတွက် အဓိကစိုးရိမ်ပူပန်မှုမှာ လုံခြုံရေးသာမက ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက် ရင်ဆိုင်ရမည့် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးမှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်းဖိအားများလည်း ဖြစ်နေသည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါး ကြာပြီးနောက် နိုင်ဂျီးရီးယားသို့ ပြန်လာသူအချို့က ၎င်းတို့ ထွက်ခွာခဲ့ချိန်ထက် အခက်အခဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့က တောင်အာဖရိကမှ ပြန်ပို့ခံရသည့် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသားများသည် လာဂို့စ်မြို့ရှိ Murtala Muhammed International Airport သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အသက် ၅၂ နှစ်အရွယ် Iniebong James က ပြန်ရောက်သည့်အခါ “လွတ်လပ်သွားသလို” ခံစားရသော်လည်း အလုပ်ရှာရခက်မည်ကို စိုးရိမ်နေကြောင်း ပြောသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားစီးပွားရေး ပထမဆုံးအကြိမ် ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းစဉ် လာဂို့စ်ရှိ ကုန်တင်ကားမောင်းလုပ်ငန်းမှ ထွက်ခွာပြီး တောင်အာဖရိကသို့ ၆ လအလည်အပတ်ဗီဇာဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ကာ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်ရင်း Eastern Cape ပြည်နယ်တွင် ကားပြင်ဆိုင်လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

သို့သော် မေလအတွင်း လူဝင်မှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဦးခေါင်းဒဏ်ရာရခဲ့သည်ဟု James က The Associated Press သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ မကြာသေးမီလများအတွင်း တောင်အာဖရိကတွင် နိုင်ငံခြားသားဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ခံစားချက်များ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တရားမဝင်နေထိုင်သူများ ထွက်ခွာရန် တောင်းဆိုသည့် ချီတက်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံခြားသားအချို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုသတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် နိုင်ဂျီးရီးယားအပါအဝင် အာဖရိကနိုင်ငံအများအပြားက ၎င်းတို့နိုင်ငံသား ရာနှင့်ချီကို တောင်အာဖရိကမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။

တောင်အာဖရိကသည် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အတော်အတန်ရှိသဖြင့် အာဖရိကတစ်ဝှမ်းမှ နိုင်ငံခြားသားများကို ဆွဲဆောင်နေသော်လည်း အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမြင့်မားမှု၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုဖိအားများအတွက် နိုင်ငံခြားသားများကို အပြစ်တင်လေ့ရှိသည့် xenophobic အကြမ်းဖက်မှုများလည်း အခါအားလျော်စွာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ James က နိုင်ဂျီးရီးယားမှ မထွက်ခွာမီ လာဂို့စ်ရှိ ကုန်တင်ကားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ဂျီးရီးယားစီးပွားရေး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းပြီး နောက်ပိုင်း ကုမ္ပဏီပိတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့သလို ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သည့် လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှုကလည်း နောက်ဆုံးတွင် ထွက်ခွာရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

တောင်အာဖရိကတွင် ဗီဇာသက်တမ်းကုန်ဆုံးနေသူအဖြစ် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် ရပ်ကွက်ရဲများကို တစ်ပတ်လျှင် rands ၂၀၀ (ဒေါ်လာ ၁၂.၁၄) လာဘ်ပေးရပြီး လူဝင်မှုအရာရှိများ မတူညီသည့်အချိန်များတွင် ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခံရစဉ်လည်း ငွေပေးခဲ့ရကြောင်း James က ပြောသည်။ သို့သော် AP က အဆိုပါပြောကြားချက်ကို သီးခြားအတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပါ။ ယခုအခါ အိမ်ပြန်ရောက်ခဲ့သော်လည်း မိမိကို ထွက်ခွာစေခဲ့သည့် စီးပွားရေးအခြေအနေမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာပြီး အလုပ်ရရှိရန်လည်း ပိုခက်ခဲမည်ကို စိုးရိမ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ “ဘယ်သူမဆို လက်ခံမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော့် CV ကို တင်ပေးမယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ရအောင် အစိုးရက ကူညီပေးမယ်လို့ပဲ မျှော်လင့်နေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့်လက နိုင်ဂျီးရီးယားအစိုးရက နိုင်ငံသားများကို ပြန်လည်ခေါ်ယူမည့် repatriation လေယာဉ်စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာပြီးနောက် James က အိမ်ပြန်ကာ ဘဝကို ပြန်လည်စတင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့က တောင်အာဖရိကမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူခံရသည့် ပထမအသုတ်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

နိုင်ဂျီးရီးယားစီးပွားရေးသည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်နှစ်အတွင်း အားနည်းလာခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ Bola Tinubu က လောင်စာဆီထောက်ပံ့မှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်ခံလာခဲ့သည့် စနစ်မှ ဖယ်ရှားခြင်းအပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သည့် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာပြီး အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံအတွင်း ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအားလုံးနီးပါး၏ လက်လီဈေးနှုန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေကာ naira ငွေကြေးတန်ဖိုးကို ဈေးကွက်အခြေအနေအရ သတ်မှတ်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ငွေဖောင်းပွမှု ပြင်းထန်စွာ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး U.S.-Iran war ၏ သက်ရောက်မှုများလည်း ထပ်တိုးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ James နိုင်ဂျီးရီးယားမှ ထွက်ခွာသည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လောင်စာဆီတစ်လီတာ ၈၅ naira (ဒေါ်လာ ၀.၁) ခန့်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း ပြန်ရောက်သည့်နေ့တွင် တစ်လီတာ ၁,၄၀၀ naira (ဒေါ်လာ ၁.၀၃) အထိ ရောင်းချနေခဲ့သည်။ “အရာအားလုံးက ဈေးကြီးလွန်းတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အစိုးရက ပြန်လာသူများကို မိသားစုနှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံမီ သင့်လျော်သည့် အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုများ ပေးမည်ဟု ပြောကြားထားသော်လည်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ ရေရှည်အစီအစဉ်များနှင့်ပတ်သက်သည့် မေးမြန်းချက်များကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ Johannesburg အခြေစိုက် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုဆိုင်ရာ သုတေသနအဖွဲ့ OLAM Africa Research Institute ၏ တည်ထောင်သူ Margaret Monyani က “ပြန်ပို့ခြင်းက ပြောင်းလဲခြင်းမဟုတ်ပါ” ဟုဆိုကာ “အိမ်ပြန်ခြင်းဆိုတာ ထင်သလို မလွယ်ကူပါဘူး။ လူတွေက အိမ်ပြန်ပြီး ပြန်စရုံပဲဆိုပြီး ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ဆိုတာ ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်က မိခင်နှင့်အတူ တောင်အာဖရိကသို့ ရောက်လာခဲ့သူ နိုင်ဂျီးရီးယားရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား Omotola Adeniyi လည်း အလားတူ အခက်အခဲကို ကြုံခဲ့ရသည်။ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်ကတည်းက ရောက်ရှိနေသော်လည်း အထက်တန်းကျောင်းပြီးနောက် အလုပ်မရခဲ့သလို တက္ကသိုလ်တက်နိုင်ခြင်းလည်း မရှိခဲ့ကြောင်း၊ “ကျောင်းပြီးသွားတဲ့နောက်မှ ဘဝအစစ်အမှန်ကို မြင်လာခဲ့တာပါ။ အလုပ်လျှောက်တဲ့နေရာတိုင်းမှာ ‘နိုင်ငံခြားသားကို အလုပ်မခန့်ချင်ဘူး’ ဆိုတာပဲ ကြားခဲ့ရတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က နိုင်ဂျီးရီးယားသို့ ပြန်ရန် လေယာဉ်ခ စုဆောင်းခဲ့သော်လည်း ဈေးနှုန်းမြင့်လွန်းသဖြင့် မတတ်နိုင်ခဲ့ဘဲ အစိုးရက စီစဉ်ပေးသည့် လေယာဉ်လက်မှတ်ကိုသာ လက်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၁ နှစ်ကြာ ခွဲခွာနေခဲ့ရပြီးနောက် ယခုအခါ “အိမ်” ဟု ခေါ်ရမည့်နေရာကလည်း ၎င်းအတွက် မရင်းနှီးတော့ကြောင်း ပြောသည်။

တောင်အာဖရိကတွင် နိုင်ငံခြားသားများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများရှိနေသော်လည်း ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးသော စီးပွားရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ ကောင်းမွန်မှုကြောင့် အာဖရိကနိုင်ငံသား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအများစုအတွက် တောင်အာဖရိကသည် ဆက်လက်၍ ရွေးချယ်စရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ဆိုသည်။ Monyani က “တောင်အာဖရိကမှာ စနစ်တွေ အပြည့်အဝမကောင်းသေးပေမယ့် အများကြီးက အလုပ်လုပ်နေဆဲပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။