---

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် အီရန်တို့သည် စစ်ရပ်စဲရေး၊ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရေးနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးတို့ကို အဓိကထားသည့် အစပိုင်းသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးလိုက်ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်အရ အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအချို့ကို လျှော့ပေါ့ပေးမည်ဖြစ်ပြီး အီရန်၏ ရေနံတင်ပို့မှုကိုလည်း ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ဆိုသည်။

AP သတင်းအရ အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှဟဘတ်ရှာရစ်ဖ်၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုဖြင့် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် “ချက်ချင်းအာဏာသက်ရောက်” ကြောင်း X ပို့စ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ သဘောတူညီချက်သည် အမြဲတမ်းစစ်ရပ်စဲရေးကို ရည်ရွယ်ပြီး အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အနာဂတ်ကို တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမည့် ရက် ၆၀ ကာလကို စတင်လိုက်သော်လည်း ထရမ့်ကမူ နောက်တစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်နိုင်ခြေကို အပြည့်အဝ ပိတ်ပင်မထားကြောင်း သိရသည်။

လက်မှတ်ရေးထိုးမှုကို ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့အနီး ဗာဆေး (Versailles) နန်းတော်တွင် ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူဝယ် မက်ခရွန်နှင့် ညစာစားနေစဉ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်ဖြူတော်ကမူ သောကြာနေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်၌ တရားဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း အမေရိကန်၊ အီရန်နှင့် ပါကစ္စတန်တို့အကြား သတင်းအချက်အလက်ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အခြေအနေ မရေမရာသေးကြောင်း သိရသည်။ တီဟီရန်မြို့တွင်လည်း အီရန်သမ္မတ မာဆုဒ် ပေဇက်ရှ်ကီယန်က အီရန်ဘက်ကိုယ်စား လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် IRNA သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။

သဘောတူညီချက်အရ စစ်ရပ်စဲခြင်း၊ အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်စတင်ခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ မူကြမ်းအရ ရေလက်ကြားကို ၂ လအတွင်း ဖြတ်သန်းကြေး မယူဘဲ ဖွင့်ပေးမည်ဖြစ်သော်လည်း နောင်တွင် အခကြေးငွေများ ပြန်လည်ကောက်ခံနိုင်ခြေကို ပိတ်မထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အပြန်အလှန်အနေဖြင့် အမေရိကန်က အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအချို့ကို ခေတ္တလျှော့ပေါ့ပေးမည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါသဘောတူညီချက်တွင် လက်ဘနွန်၏ နယ်မြေအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန် ကတိကဝတ်လည်း ထည့်သွင်းထားပြီး ယင်းအချက်မှာ အစ္စရေး၏ ဟဇ်ဘိုလာအဖွဲ့အပေါ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်၍ အထိခိုက်လွယ်ဆုံးအပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သတင်းတွင် ဖော်ပြသည်။ အစ္စရေးကမူ လုံခြုံရေးအတွက် လိုအပ်ပါက ဆက်လက်တုံ့ပြန်မည်ဟု ပြောဆိုနေပြီး အီရန်ကတော့ သဘောတူညီချက်အရ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်မှ ဆုတ်ခွာရန် လိုအပ်သည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း အစ္စရေးဘက်က လက်မခံသေးပေ။

ထရမ့်က အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို “အလွန်ခိုင်မာသည်” ဟု ချီးကျူးခဲ့သော်လည်း “ကျွန်တော် မကြိုက်ရင် ပြန်ပြီး ပစ်ခတ်ကြမယ်၊ ဗုံးကြဲကြမယ်” ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အိုဘားမားအစိုးရလက်ထက် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် လျှော့ပေါ့မှုများဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က ထရမ့်သည် အမေရိကန်ကို သဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်စေခဲ့သည်။ လက်ရှိအစီအစဉ်အရ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ အပြည့်အဝ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ အေးခဲထားသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပြန်လွှတ်ခြင်းနှင့် အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံခန့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရရှိနိုင်ခြေတို့ ပါဝင်နေသော်လည်း ထိုငွေပမာဏမှာ နောက်ထပ်ဆွေးနွေးမှုများအပေါ် မူတည်နေဆဲဖြစ်သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်ဖွင့်နိုင်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် သက်သာရာရစေမည့် အရေးကြီးအောင်မြင်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သတင်းတွင် သုံးသပ်ထားသည်။ စစ်ပွဲမစတင်မီက ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူမှု၏ ၅ ပုံ ၁ ပုံခန့်သည် ထိုရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောများအပေါ် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် လမ်းကြောင်းနီးပါး ပိတ်ဆို့သွားခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အစားအစာအပါအဝင် နေ့စဉ်သုံးကုန်ပစ္စည်းများလည်း ဈေးတက်လာခဲ့သည်။ သဘောတူညီချက်အရ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့မှုကိုလည်း ရုပ်သိမ်းမည်ဖြစ်ပြီး ၃၀ ရက်အတွင်း စစ်မဖြစ်မီ ရေလမ်းသွားလာမှုအဆင့်သို့ ပြန်ရောက်ရန် ရည်မှန်းထားကြောင်း၊ ထို့အပြင် အီရန်တင်ထားသည့် မိုင်းများကို ရှင်းလင်းနိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။