ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေး ရုရှားအပေါ် ဖိအားပိုမိုတိုးရန် G7 ခေါင်းဆောင်များ သဘောတူ
ပြင်သစ်နိုင်ငံ အီဗီယန်-လေ-ဘန်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် G7 ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များက ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ရုရှားအပေါ် ဖိအားပိုမိုတိုးမြှင့်ရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့်ကလည်း မော်စကိုအနေဖြင့် “သဘောတူညီချက်” တစ်ရပ် ရယူသင့်ကြောင်း ပြောဆိုပြီး ရပ်ဆိုင်းထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ပြန်လည်ချမှတ်နိုင်ကြောင်း မိန့်ခွန်းအတွင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇယ်လန်းစကီလည်း အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံနိုင်ခြေကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ လေ့လာသူများက ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်မြေပြင်တွင် အတော်အတန် တောင့်ခံနိုင်လာသော်လည်း ယူကရိန်းမြို့များအပေါ် ရုရှား၏ သေစေနိုင်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်ကာ အဆိုပါစစ်ပွဲသည် ပထမကမ္ဘာစစ်ထက်ပင် ပိုကြာမြင့်လာနေကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။
ထရမ့်သည် ဇယ်လန်းစကီနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် “ရုရှားက ဒီစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့ သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရယူသင့်တယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအတွင်း နှစ်ဖက်စလုံး၌ ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများ အလွန်များပြားနေခြင်းကို ထောက်ပြပြီး “ဒါတစ်ခုလုံးက အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် ငါ တတ်နိုင်သမျှ လုပ်ဆောင်မယ်” ဟုလည်း ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်အစိုးရအနေဖြင့် ရုရှားရေနံအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို မကြာမီ ပြန်လည်အသက်သွင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက် ရရှိပြီးနောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေးအခြေအနေကြောင့် ရေနံစီးဆင်းမှု ပြန်လည်ဖြစ်လာနိုင်သဖြင့် မကြာမီ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ထရမ့်က ဆိုသည်။
ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတားမာက G7 အဖွဲ့ဝင်အားလုံး “တူညီသည့်နေရာ” တွင် ရှိနေကြောင်း၊ “G7 အတွင်း အမှန်တကယ် စည်းလုံးမှုရှိနေပြီး အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲနေပြီဆိုသည့် ဘုံသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရှိသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဗြိတိန်အနေဖြင့် LNG (သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်) သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများအပါအဝင် ရုရှားအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအသစ်များ ချမှတ်နေကြောင်းလည်း သူက ဆိုသည်။ ပြင်သစ်သံတမန်သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးကလည်း ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ခေါင်းဆောင်များက ရုရှားအပေါ် ဓာတ်ငွေ့နှင့် ရေနံဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများဖြင့် ဖိအားတိုးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။
ဆွေးနွေးပွဲအိမ်ရှင် ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူယယ် မာခရွန်က ဇယ်လန်းစကီကို သုံးရက်ကြာဆွေးနွေးပွဲအဆုံးအထိ ဆက်နေပြီး ထရမ့်နှင့် G7 ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ရန် ဖိတ်ကြားထားသည်။ ဇယ်လန်းစကီကလည်း ပူတင်သည် စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်လိုခြင်း မရှိသော်လည်း “ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ အပါအဝင် အရာအားလုံးဖြင့် ဖိအားပေး၍ အတင်းအကျပ် လုပ်ဆောင်ရမည်” ဟု ယူကရိန်းသတင်းထောက်များထံ ပြောကြားခဲ့သည်။ သူသည် တနင်္လာနေ့က ရုရှား၏ နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ကိယက်ဗ်မြို့ရှိ ထင်ရှားသည့် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုတွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည့် ဓာတ်ပုံများကိုလည်း ထုတ်ပြခဲ့သည်။ ထို့ပြင် G7 တွင် ပူတင်နှင့် တွေ့ဆုံရန် အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ပူတင်ဘက်က ငြင်းပယ်ခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် ထရမ့်အား အမေရိကန်တွင် ရုရှားခေါင်းဆောင်နှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ကြောင်းလည်း ပြောထားသည်ဟု ဆိုသည်။ အီတလီသံတမန်ရင်းမြစ်တစ်ဦးကလည်း ဇယ်လန်းစကီနှင့် ပူတင်ကြား မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်လာရေးကို ဆက်လက်အားထုတ်နေသော်လည်း ယခုအထိ မော်စကိုဘက်မှ ငြိမ်းချမ်းရေးဆန္ဒရှိကြောင်း လက်တွေ့ကျကျ ဖော်ပြသည့် အချက်ပြမှုများ မရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် အီရန်အရေးလည်း အရေးကြီးသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်နေပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရန် အမေရိကန်က အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်ရရှိထားခြင်းအပေါ် မဟာမိတ်များက ထရမ့်ကို မေးမြန်းလိုနေကြသည်။ ထရမ့်က အမေရိကန်သည် အီရန်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် “မည်သည့်တာဝန်မှ မရှိ” ကြောင်း ပြောဆိုပြီး အဓိကထားလိုသည့်အချက်မှာ အီရန်က နျူကလီးယားလက်နက် မရရှိရခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း၊ မရရှိပါက “အလွန်ပြင်းထန်သည့် အကျိုးဆက်များ” ကြုံရမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် စစ်ပွဲ၏ ပထမနေ့တွင် အီရန်၏ ယခင် အထွတ်အမြတ်ခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီ သေဆုံးပြီးနောက် တီဟီရန်ရှိ ကျန်ရစ်သူ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို “အတော်လေး အာသမော့ရှိသူများ”၊ “ဆက်ဆံရလွယ်ကူသူများ” နှင့် “အစွန်းရောက်မဟုတ်သူများ” ဟု ထရမ့်က ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထရမ့်က ဆီးရီးယားသမ္မတ အဟ်မဒ် အယ်လ်-ရှာရာအက်အတွက် လက်ဘနွန်အခြေစိုက်၊ တီဟီရန်က ထောက်ခံသည့် ဟက်ဇ်ဘိုလာ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်၍ အစ္စရေးအနေဖြင့် ကိုင်တွယ်သင့်ကြောင်းလည်း အကြံပြုခဲ့သည်။ အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် လူအသေအပျောက် များလွန်းနေသဖြင့် ထိုသို့ ပြောခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သူက ဆိုပြီး အယ်လ်-ရှာရာသည် “ဟက်ဇ်ဘိုလာကို တော်တော်သဘောကျတယ်၊ သူတို့ကို မကြိုက်ဘူး” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားခေါင်းဆောင်ကိုလည်း ယခင်ဂျီဟာဒီတစ်ဦးဖြစ်ပြီး “သန့်ရှင်းဖို့ မလိုတဲ့လူ” မဟုတ်ကြောင်း သူက ထပ်မံပြောဆိုခဲ့သည်။