အီရန်အတွင်း “ပစ်မှတ်အများအပြား” ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်နေကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ် ပြောကြား
အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန်အတွင်းရှိ “ပစ်မှတ်အများအပြား” ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး၊ သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်ကလည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိလာမည်ဟု သတိပေးထားသည်။ အီရန်နှင့် ဆက်လက်တင်းမာနေသည့် အခြေအနေကြောင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး ဆွေးနွေးမှုများ ပျက်ပြားနိုင်မည့် အန္တရာယ် မြင့်တက်လာနေသည်။
ဒူဘိုင်း — ဇွန် ၁၁ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အမေရိကန် စင်ထရယ်ကွန်မန်ဒ် (U.S. Central Command) က လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် အီရန်အတွင်းရှိ “ပစ်မှတ်အများအပြား” ကို တိုက်ခိုက်နေကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းလုပ်ရပ်မှာ “အီရန်၏ မလိုအပ်ဘဲ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည့် ရန်လိုမှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ သမ္မတ ထရမ့်က “တီဟီရန်အနေနဲ့ စီမံကိန်းရပ်ဆိုင်းသွားတဲ့ ဆွေးနွေးမှုအတွက် ဈေးပေးရမယ်” ဟု သတိပေးခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအနီး အမေရိကန်စစ်တပ် ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထရမ့်က ယင်းဖြစ်ရပ်အတွက် အီရန်ကို အပြစ်တင်ထားသည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အစောပိုင်းကလည်း အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုကို ချိုးဖောက်ကာ အီရန်မှ ရေနံသယ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စီးကို ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်အစိုးရကမူ အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘ္ဘတ်စ် အာရာဂျီချီက အမေရိကန်သည် အင်အားသုံးမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နေသရွေ့ သဘောတူညီချက် ရရှိရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်ဖက်စလုံးကမူ ပြည်တွင်းတွင် “အောင်မြင်မှု” အဖြစ် တင်ပြနိုင်မည့် နည်းလမ်းတစ်ခုကို ရှာဖွေနေသကဲ့သို့ တွေ့ရသည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်က အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် စတင်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ထိခိုက်လာပြီး စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာသကဲ့သို့ အစားအသောက်နှင့် အခြားမူလလိုအပ်ချက်များလည်း ပိုမိုဈေးကြီးလာခဲ့သည်။ ဇွန် ၁၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတကာ ရေနံဈေးနှုန်းညွှန်းကိန်းမှာ တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၉၃ ကျော်အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲစတင်ချိန်ကထက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။
ထရမ့်က အမေရိကန်စစ်တပ်သည် ပြီးခဲ့သည့်လကစတင်၍ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း အီရန်တပ်များကို လှည့်ကွက်ဖြင့် ရှောင်ကွင်းကာ ရေနံတင်သင်္ဘောများ သွားလာနိုင်ရန် “လျှို့ဝှက်မစ်ရှင်” တစ်ခု ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ညဘက်များတွင် သွားလာနေသည့် သင်္ဘောများအတွက် အီရန်ရေဒါစနစ်အချို့ ဖျက်ဆီးထားခြင်းက အထောက်အကူပြုခဲ့ပြီး ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ကျော် အီရန်၏ ထိန်းချုပ်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သည်ဟုလည်း ထရမ့်က ပြောသည်။ သို့သော် ထိုကိန်းဂဏန်းကို ချက်ချင်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ အမေရိကန် စင်ထရယ်ကွန်မန်ဒ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကပ္ပတိန် တင်မ် ဟော်ကင်စ်က လုပ်ငန်းသဘောအရ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းနေကြောင်းသာ ပြောဆိုခဲ့သည်။
အမေရိကန်စစ်တပ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် Palau နိုင်ငံအလံ လွှင့်ထူထားသည့် M/T Settebello သင်္ဘော၏ အင်ဂျင်ခန်းကို “တိကျသော လက်နက်” ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောသည်။ အဆိုပါသင်္ဘောသည် အီရန်ရေနံ သယ်ဆောင်ကာ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု ချိုးဖောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ပစ်ခတ်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းသည် အီရန်အနီး ရေပြင်တွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက ရပ်တန့်စေခဲ့သော ရေယာဉ် ၈ စင်းမြောက် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ Settebello ပစ်ခတ်ခံရပြီးနောက် အိန္ဒိယသင်္ဘောသား ၃ ဦး ပျောက်ဆုံးနေပြီး ၂၁ ဦးကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း အမေရိကန်စစ်တပ်က လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်၊ မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းများနှင့် စောင့်ကြည့်ရေဒါစခန်းများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ အီရန်ဘက်ကလည်း တောင်ပိုင်း ဆီရစ်ခ်ျမြို့ရှိ ရေလှောင်ကန် ၂ ခု ထိမှန်ခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာ ရေမရရှိဘဲ ရုတ်တရက် ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရသည်ဟု ပြောသည်။ ထို့ပြင် ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်းနှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံများတွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်ဟု တီဟီရန်က စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံက မီဆိုင်း ၅ စင်းကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုပြီး၊ ဘာရိန်းနှင့် ကူဝိတ်တို့ကလည်း ဝင်လာသည့် ပစ်ခတ်မှုများကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘ္ဘတ်စ် အာရာဂျီချီက အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုသည် တရားမဝင်ဟု ကြေညာကာ ရှုတ်ချခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ္စမေးလ် ဘာကေးဟီကလည်း တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကြောင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး ဆွေးနွေးပွဲအပေါ် အီရန်၏ သဘောထားကို ပြန်လည်သုံးသပ်မည်ဟု ရုပ်သံမှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။
သဘောတူညီမှုရရှိရေး ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုများလည်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးပြီးနောက် ကာတာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တီဟီရန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
တစ်ဖက်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအနီး အမေရိကန်တပ်ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးနှင့် အီရန်ဒရုန်းတစ်စီး တိုက်မိခဲ့ပြီး ပျက်ကျခဲ့သည်ဟု အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်သည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လုပ်ဆောင်ခြင်း ဟုတ်မဟုတ် မရှင်းလင်းသေးပေ။ ရေယာဉ်တစ်စီးက ရဟတ်ယာဉ်အမှုထမ်း ၂ ဦးကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့ပြီး ထရမ့်က ၎င်းတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာမရကြောင်း ပြောသည်။
နိုဝင်ဘာလ အမေရိကန်ကွန်ဂရက်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမှုကို စိုးရိမ်နေသည့် ထရမ့်သည် အမြန်ဆုံး အောင်မြင်မှုတစ်ခု ရယူလိုနေသည့်ပုံရသည်။ သို့သော် အမေရိကန်က အီရန်၏ အလွန်သန့်စင်ထားသည့် ယူရေနီယမ် သိုလှောင်မှုကို စွန့်လွှတ်ရန် တောင်းဆိုနေပြီး၊ အီရန်ဘက်ကလည်း ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်သာဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုကာ ပြစ်ဒဏ်ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ပေးရန် တောင်းဆိုနေသည်။ ထို့အပြင် သဘောတူညီချက် မရသေးမီကပင် အေးခဲထားသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပြန်လွှတ်ပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသော်လည်း ထရမ့်က ပယ်ချထားသည်။
အီရန်ကမူ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သဘောတူညီမှုတစ်ရပ် ရရှိရန်ဆိုပါက လက်ဘနွန်အခြေစိုက် ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ပွဲများလည်း ရပ်စဲရမည်ဟု အတင်းအကျပ် တောင်းဆိုထားသည်။ သို့ရာတွင် အစ္စရေးက ဟစ်ဇ်ဘိုလာအပေါ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေသည်။ လက်ဘနွန်နိုင်ငံ Tyre မြို့အရှေ့ဘက်ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ Sidon မြို့တောင်ပိုင်းရှိ ကားတစ်စီးကို အစ္စရေးဒရုန်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၂ ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်အစိုးရပိုင် National News Agency က ဖော်ပြသည်။