---

တောင်ကိုရီးယားတွင် ကျင်းပသည့် ဒေသန္တရ ရွေးကောက်ပွဲများကို နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက သမ္မတ လီဂျေမြောင်၏ အာဏာရယူပြီး ပထမနှစ်အတွင်း စွမ်းဆောင်ရည်ကို တိုင်းတာမည့် အရေးကြီးသော စမ်းသပ်ချက်အဖြစ် သုံးသပ်ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ယခင်သမ္မတ ယွန်ဆက်ယောလ်၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအနှောင့်အယှက်များမှ ကွန်ဆာဗေးတစ် အတိုက်အခံများ ပြန်လည်ရုန်းထနိုင်မည့် အလားအလာကိုလည်း ယင်းရွေးကောက်ပွဲက ပြသမည်ဟု မြင်ကြသည်။

နိုင်ငံအတွင်း ဒေသန္တရ ရွေးကောက်ပွဲများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံတကာအာရုံစိုက်မှု နည်းပါးသော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က ပြုလုပ်သည့် မဲပေးမှုကို The New York Times, Reuters, Bloomberg နှင့် The Associated Press အပါအဝင် အဓိကမီဒီယာများက ထူးခြားစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ The New York Times က အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲကို “သမ္မတ လီဂျေမြောင်၏ ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် လူထုဆန္ဒခံယူသဘော” ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုမြင်ကြပြီး “အခက်အခဲကြုံနေသည့် ကွန်ဆာဗေးတစ် အတိုက်အခံများအတွက် အရေးပါသော စမ်းသပ်မှု” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အာဏာရ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Democratic Party) က အများအပြား အနိုင်ရရန် မျှော်မှန်းထားပြီး People Power Party ကမူ ယွန်ဆက်ယောလ် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရမှု၏ နိုင်ငံရေးအကျိုးဆက်များကို ဆက်လက် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဖော်ပြသည်။

Reuters နှင့် AP တို့ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲ၏ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို အဓိကထား ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ Reuters က လီသည် ၎င်း၏ တစ်နှစ်တာအစိုးရသက်တမ်းအတွင်း နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့သလား၊ ယွန်၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာမှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သော ကွန်ဆာဗေးတစ်များ ပြန်လည်အားကောင်းလာနိုင်သလားဆိုသည့် မေးခွန်းများကို ဆန်းစစ်ခဲ့သည်။ AP ကလည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အနိုင်ရမှု အားကောင်းပါက လီအနေဖြင့် ၎င်း၏ မူဝါဒများကို ဆက်လက်တွန်းအားပေးရန် “ပိုမိုခိုင်မာသည့် နိုင်ငံရေးအာဏာတန်း” ရရှိမည်ဟု ဖော်ပြပြီး ကွန်ဆာဗေးတစ်အုပ်စုအတွင်း ဆက်လက်ရှိနေသော ကွဲပြားမှုများကို ထောက်ပြခဲ့သည်။ Bloomberg ကလည်း ယွန် ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် သမ္မတတာဝန်ယူခဲ့သည့် လီအတွက် ဤမဲပေးမှုသည် ပထမဆုံး အဓိကရွေးကောက်ပွဲ စမ်းသပ်ချက်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကာ တစ်နှစ်တာအတွင်း အစိုးရအပေါ် ထောက်ခံမှု အခြေအနေကို ယင်းရလဒ်များက မည်သို့ဖော်ပြမည်ကို စိစစ်ခဲ့သည်။

သတင်းဖော်ပြချက်များအကြား အလေးပေးသည့်အချက်များ မတူညီသော်လည်း နိုင်ငံတကာမီဒီယာအများစုက မဲပေးမှုကို တောင်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်နှင့် ဆက်စပ်၍ သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် လီ၏ နိုင်ငံရေးရပ်တည်မှု၊ အာဏာရပါတီ၏ အင်အား၊ နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ယွန်၏ ခဏတာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာမှုကြောင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှ ကွန်ဆာဗေးတစ် အတိုက်အခံများ မည်သို့ ပြန်ထလာနိုင်မည်ကို အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အပြင် အမေရိကန်၊ တရုတ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လီ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း သတင်းဖော်ပြချက်အချို့က ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းဖော်ပြချက်များက အာရှအတွင်း အမေရိကန်၏ အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တောင်ကိုရီးယား၏ အနာဂတ်ဦးတည်ရာအပေါ် နိုင်ငံတကာစိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်နေကြောင်း ပြသနေသည်။

အလုံးစုံအားဖြင့် နိုင်ငံတကာမီဒီယာများသည် ဤဒေသန္တရ ရွေးကောက်ပွဲကို ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ်သာ မမြင်ဘဲ လီ၏ သမ္မတသက်တမ်း ပထမနှစ်အတွင်း တောင်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံရေးမြင်ကွင်း မည်သို့ပြောင်းလဲနေသည်ကို ဖော်ပြမည့် အမျိုးသားရေး စမ်းသပ်ချက်အဖြစ် ပိုမိုအလေးထား သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။