---

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ယမင် နက်တန်ယာဟုကို ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအတွင်း “ရူးနေသူ” ဟု ပြောခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုလိုက်ပြီး၊ လက်ဘနွန်ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းကြောင့် အီရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် နက်တန်ယာဟုနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ခိုင်မာနေဆဲဖြစ်ကြောင်းလည်း ထရမ့်က အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

AP ၏ သတင်းအရ ဘေရွတ်တွင် ထုတ်ပြန်သော အင်တာဗျူးတစ်ခု၌ ထရမ့်က တနင်္လာနေ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအတွင်း မကြာခဏ အသုံးမပြုသည့် စကားလုံးများ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံပြီး၊ လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့၏ တိုက်ပွဲများကြောင့် အီရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းမှုများ နှောင့်နှေးနေသဖြင့် “နည်းနည်း စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်” ဟု ပြောသည်။ “ကျွန်တော်တို့ အရမ်းကောင်းကောင်း အတူတကွ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတယ်။ ဘီဘီကို အရမ်းကြိုက်တယ်။ သူနဲ့လည်း အရမ်းကောင်းကောင်း လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်” ဟု The New York Post ၏ “Pod Force One” အင်တာဗျူးတွင် ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ၏ ထိုမှတ်ချက်များသည် အီရန်နှင့် ပတ်သက်သည့် စစ်ရေးအရေးအခင်းကို အဆုံးသတ်ရန် ဖိအားများ တိုးလာနေကြောင်း ပြသနေပြီး၊ စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်မှုနှင့် စီးပွားရေး မရေရာမှုများကြောင့် ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ၏ အလယ်တန်းရွေးကောက်ပွဲ အလားအလာများနှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတို့ပါ ထိခိုက်နေသည်။ ညှိနှိုင်းရေးမှူးများက ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပိုမိုတည်တံ့သော အပစ်ရပ် သဘောတူညီမှုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်ရန် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ကြိုးပမ်းနေသော်လည်း လက်ဘနွန်ရှိ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့နှင့် အစ္စရေး၏ စစ်ရေးအရှိန်မြှင့်တင်မှုကြောင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ပိုမိုဖိအားခံနေရသည်။

အီရန်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ပဋိပက္ခကို မည်သည့်အချိန်တွင် အဆုံးသတ်မည်ကို ထရမ့်က တိတိကျကျ မပြောဆိုသေးဘဲ၊ စက်တင်ဘာ ၇ ရက် လေဘာဒေး အားလပ်ရက်အထိ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်နေနိုင်ကြောင်းလည်း ဆိုခဲ့သည်။ အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် လုပ်ဆောင်မှုများကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်ရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ထပ်မံပြောကြားသည်။ “မသိဘူး။ လေဘာဒေးအထိ ပိတ်နိုင်တယ်လို့ ထင်ပေမယ့် မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့တော့ ထင်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဒါကို ရမယ်ထင်တယ်။ မကြာခင်မှာပဲ ဖြေရှင်းသွားမယ်ထင်တယ်” ဟု ထရမ့်က ပြောသည်။

ထရမ့်က အီရန်၏ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် မိုဂျတာဘာ ခါမေနီလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်နေကြောင်း ထပ်မံပြောဆိုခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအတွင်း ရရှိခဲ့သည့် ဒဏ်ရာများကြောင့် ခါမေနီ၏ ကျန်းမာရေး မကောင်းနေကြောင်း ထရမ့်က ဆိုသော်လည်း “သူတို့က အတည်ပြုခွင့်ပေးနေတယ်လို့ ပြောကြတယ်၊ အဲဒါက အချိန်ကြာကြာ အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်ခဲ့လို့” ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ ကူဝိတ်၌ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်ဒရုန်းများက ခရီးသည်တင်ဆိပ်ကမ်းအဆောက်အအုံကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး လူတစ်ဦး သေဆုံးကာ ဒါဇင်ချီ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မြို့တော်ရှိ အဓိကလေဆိပ်ကို ခေတ္တပိတ်ခဲ့ရသလို၊ စစ်ရေးအပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုကို စမ်းသပ်နေသည့် တိုက်ခိုက်မှုအပြန်အလှန်များထဲမှ နောက်ဆုံးဖြစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။ စစ်မဖြစ်မီအထိ လုံခြုံရာနေရာဟု ယူဆထားခဲ့သည့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများတွင်ပင် အန္တရာယ်များ တိုးလာနေကြောင်း ဤဖြစ်ရပ်က ထပ်မံသတိပေးလိုက်သည်။

လက်ဘနွန်တွင်လည်း အပြီးသတ် အပစ်ရပ်သဘောတူညီမှုဆီသို့ သွားရာလမ်းမှာ မရေရာသေးပေ။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဘေရွတ်မြို့တောင်ဘက် အဓိကလမ်းမပေါ်ရှိ ကားတစ်စီးကို အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ထိမှန်ခဲ့ပြီး၊ ဝါရှင်တန်၌ လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ ဒုတိယနေ့ ဆွေးနွေးပွဲ မစတင်မီ နာရီပိုင်းအလိုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခါလ္ဓေဒ်းတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ထိုတိုက်ခိုက်မှု၌ ပစ်မှတ်ထားခံရသူ သေဆုံးမသေဆုံး ချက်ချင်း မသိရသေးပေ။

တနင်္လာနေ့တွင် အမေရိကန်က ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့သည့် သဘောတူညီမှုအရ အစ္စရေးသည် ဘေရွတ်မြို့တောင်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးဒေသကို မတိုက်ခိုက်ရန်၊ ဟစ်ဇ်ဘိုလာကလည်း အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းကို တိုက်ခိုက်မှု ရပ်ရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီမှုသည် အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်တွင် စတင်သည့် နာမည်ခံ အပစ်ရပ်စဲမှုအပြီး အစ္စရေးက ဘေရွတ်မြို့အနီး ကျယ်ပြန့်သည့် မြို့ပြဒေသများကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်မည်ဟု ကြေညာပြီးနောက် နာရီပိုင်းအကြာတွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ အင်္ဂါနေ့ ပထမနေ့ ဆွေးနွေးပွဲတွင် တိုးတက်မှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ လက်ဘနွန်က အပစ်ရပ်မူဘောင်ကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အကျုံးဝင်အောင် တိုးချဲ့လိုပြီး အစ္စရေးကတော့ လက်ဘနွန်၌ စစ်ဆင်ရေးများ ရပ်နားမီ ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို ချက်ချင်း လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းစေချင်ကာ ၎င်း၏တပ်များကို ရွာနှင့် မြို့နယ် ဒါဇင်များစွာမှ ပြန်ရုတ်သိမ်းမည်ဟု ဆိုသည်။

ခါလ္ဓေဒ်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး မကြာမီ အစ္စရေးစစ်တပ်က လက်ဘနွန်တောင်ဘက်မှ လာသည်ဟု ဆိုသော ရန်လိုသည့် ယာဉ်ပျံတစ်စင်းကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောသော်လည်း ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို တိုက်ရိုက် စွပ်စွဲခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တနင်္လာနေ့ သဘောတူညီမှုအပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာဘက်က နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုကို တာဝန်ယူကြောင်း မကြေညာသေးပေ။

တောင်လက်ဘနွန်တစ်လျှောက် အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး အထူးသဖြင့် တိုင်ရ်နှင့် နာဘတီယက်မြို့များနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပြင်းထန်နေသည်။ တိုင်ရ်မြို့အနီး ညပိုင်းတိုက်ခိုက်မှု ၂ ကြိမ်ကြောင့် ဆီးရီးယားနိုင်ငံသား ၄ ဦးနှင့် ပါလက်စတိုင်း ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အစ္စရေးက တိုင်ရ်မြို့ရှိ ခရစ်ယာန်ရပ်ကွက်များအတွင်း ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ဝင်များ ရှိနေကြောင်း သတိပေးခဲ့ပြီး၊ မကြာသေးမီရက်များအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများမှ လွတ်မြောက်လိုသော လက်ဘနွန် ရှီအာမူစလင် အများအပြား ထိုဒေသများသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ သတိပေးချက်အပြီး လက်ဘနွန်စစ်တပ်က တိုင်ရ်မြို့၏ ခရစ်ယာန်ရပ်ကွက်အတွင်း တပ်ဖြန့်ကာ အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှု မဖြစ်စေရန်နှင့် ထိုဒေသတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ မရှိကြောင်း ပြသရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲခဲ့သည်မှာ မတ် ၂ ရက်က အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အီရန်နှင့် သွေးစည်းညီညွတ်ကြောင်း ပြသသည့်အနေဖြင့် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းသို့ ဒုံးကျည်များ ပစ်ခတ်ပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် တစ်ပတ်အတွင်း အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ လက်ဘနွန်အတွင်း ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ တိုးဝင်လာနေပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာကလည်း ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ထုတ်ပြန်လျက်ရှိသည်။

လတ်တလော တိုက်ပွဲအလှည့်အပြောင်းအတွင်း လက်ဘနွန်၌ လူ ၃,၄၆၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁.၂ သန်းခန့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ နက်တန်ယာဟုရုံးက ပြောကြားချက်အရ လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း သို့မဟုတ် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် အစ္စရေးစစ်သား အနည်းဆုံး ၂၇ ဦးနှင့် ကာကွယ်ရေးကန်ထရိုက်တာ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းတွင်လည်း အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအသုံးပြုနေသည့် ဖိုင်ဘာအော့ပတစ် ဒရုန်းများသည် အစ္စရေးစစ်တပ်အတွက် အထူးအန္တရာယ်များပြီး တုံ့ပြန်နိုင်ရန် ခက်ခဲနေကြောင်းလည်း သတင်းက ဖော်ပြသည်။