အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်ရုံး (USTR) က ထုတ်ပြန်သည့် 2026 ခုနှစ် National Trade Estimate (NTE) အစီရင်ခံစာသစ်ကို ကိုရီးယားအစိုးရက အလေးအနက်မထားဘဲ တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကိုရီးယားနှင့်ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများ ပိုမိုထည့်သွင်းထားသော်လည်း ဆိုးလ်အစိုးရက ၎င်းကို အမေရိကန်အစိုးရ၏ တရားဝင်ရပ်တည်ချက်အဖြစ် မမြင်ကြောင်း ပြောကြားထားသည်။
အဆိုပါ အစီရင်ခံစာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ပစ္စည်း တင်သွင်းမှု၊ ပဲပုပ်အပေါ် သတ်မှတ်ထားသည့် tariff-rate quota စနစ်၊ အမေရိကန်စားသုံးမှုအတွက် ဆန်တင်သွင်းမှု လေလံကို ရပ်နားထားခဲ့မှု၊ Sinan ကောင်တီရှိ Taepyung ဆားလုပ်ငန်းတွင် အတင်းအဓမ္မအလုပ်သမား အသုံးပြုသည်ဟု စွပ်စွဲခံရမှု၊ အမေရိကန် cloud service ကုမ္ပဏီများ၏ အစိုးရဝယ်ယူရေး စာရင်းများမှ ချန်လှပ်ခံရသည်ဟုဆိုသော တိုင်ကြားချက်များနှင့် ကိုရီးယား၏ “yellow envelope law” ဟု လူသိများသည့် အလုပ်သမားဥပဒေပြင်ဆင်ချက်တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ကိုရီးယားဘက်ကမူ ယင်းအချက်အများစုမှာ ယခင်အစီရင်ခံစာများနှင့် မထူးခြားဘဲ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီများ၏ မကျေနပ်ချက်များကို စုစည်းထားသည့်ပုံစံသာဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ထားသည်။
Park Jae-hyuk ၏ ဖော်ပြချက်အရ USTR က အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် 2026 NTE အစီရင်ခံစာသည် ယခင်နှစ်ထက် ကိုရီးယား၏ ကုန်သွယ်ရေးပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များကို စာမျက်နှာ ၃ မျက်နှာခန့် ပိုမိုရေးသားထားသော်လည်း ကိုရီးယားအစိုးရအရာရှိများက ၎င်းကို အရေးကြီးသည့် ပြောင်းလဲမှုအဖြစ် မယူဆကြောင်း ဆိုသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ အစားအစာနှင့် ကျေးလက်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနကလည်း ကိုရီးယား၏ အမဲသားနှင့် ဟော်တီကျာကူလ်ချာယ် (horticultural) ထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းမှု၊ စိုက်ပျိုးရေးဇီဝနည်းပညာ ထုတ်ကုန်များ ခွင့်ပြုရေး လုပ်ငန်းစဉ်တို့အပေါ် အမေရိကန်၏ မေးခွန်းထုတ်မှုများမှာ ယခင်နှစ်များနှင့် အလားတူကြောင်း ပြောကြားသည်။ သစ်လွင်သည့်အပိုင်းမှာ ပဲပုပ်အတွက် tariff-rate quota စနစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် 2023 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စ၍ ရပ်နားထားခဲ့သည့် အမေရိကန်စားသုံးဆန် လေလံကိစ္စတို့ဖြစ်ပြီး ထိုလေလံကို ၂ နှစ်ကြာ ရပ်နားပြီးနောက် ယခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။
ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ယောဟန်-ကူ (Yeo Han-koo) က အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်မည့်နေ့မတိုင်မီ သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် “NTE အစီရင်ခံစာဟာ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ မကျေနပ်ချက်တွေကို အလေ့အထအရ စုစည်းထားတာနဲ့ ပိုတူပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ပါလာတဲ့အကြောင်းအရာတိုင်းကို အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ တရားဝင်ရပ်တည်ချက်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူတာ မဖြစ်သင့်ပါဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အစီရင်ခံစာတွင် ကိုရီးယားဘက်တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်နိုင်သည့် အချက်သစ်အချို့လည်း ပါဝင်နေပြီး ဆိုးလ်အစိုးရက အမေရိကန်နှင့် ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောဆိုထားသည်။
အထူးသဖြင့် ဆောင်ဂျွိုလ်တောင်ပိုင်း Sinan ကောင်တီရှိ Taepyung ဆားလုပ်ငန်းတွင် အတင်းအဓမ္မအလုပ်သမား အသုံးပြုသည်ဟု စွပ်စွဲခံရမှုကို အစီရင်ခံစာတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စကြောင့် အမေရိကန် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ Customs and Border Protection (CBP) က ကိုရီးယားပင်လယ်ဆားထုတ်ကုန်များအပေါ် Withhold Release Order (WRO) ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းအမိန့်သည် 2025 ခုနှစ် ဧပြီလကတည်းက ဆက်လက်အသက်ဝင်နေသည်။ အစီရင်ခံစာက “အဆိုပါပြဿနာများကြောင့် လုပ်သားကုန်ကျစရိတ်ကို အတုအယောင်လျှော့ချနိုင်ပြီး ကိုရီးယားအတွင်းနှင့် ကိုရီးယားမှ ထွက်ရှိသည့် ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအချို့ကို မတရားအသာရစေနိုင်သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကိုရီးယားရေကြောင်းနှင့် ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနကမူ 2021 ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် အလုပ်သမားအနိုင်ကျင့်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းဖော်ထုတ်မှုနှင့် ဆက်စပ်ပြီး အဆိုပါလုပ်ငန်း၏ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့မှုများသည် အတင်းအဓမ္မအလုပ်သမားနှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ ထို့အပြင် 2022 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကိုရီးယား အရပ်ဘက်အဖွဲ့တစ်ခုက CBP ထံ တိုင်ကြားပြီးနောက် ၂ နှစ် ၅ လအကြာမှသာ WRO ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ “အမေရိကန်သို့ ဆားတင်ပို့မှု ပြန်လည်စတင်နိုင်ရေးအတွက် ကျွန်တော်တို့ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေပါတယ်” ဟု ဝန်ကြီးဌာနအရာရှိတစ်ဦးက ပြောသည်။
ယင်း NTE အစီရင်ခံစာသစ်တွင် ကိုရီးယား၏ most-favored nations (MFNs) နိုင်ငံများအပေါ် သက်ရောက်သည့် tariff နှုန်းထားများကိုလည်း ဖော်ပြထားသော်လည်း ထိုနှုန်းထားများသည် အမေရိကန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်မှု မရှိကြောင်း ဆိုသည်။ 2025 ခုနှစ် မတ်လတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်က ကိုရီးယား၏ ပျမ်းမျှ tariff rate သည် အမေရိကန်ထက် ၄ ဆ ပိုမြင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကိုရီးယား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက နှစ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန်မှ တင်သွင်းလာသော ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ကိုရီးယား၏ ပျမ်းမျှ tariff rate သည် နီးပါး 0 ရာခိုင်နှုန်းသာဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဝန်ကြီးဌာနက “ကိုရီးယား၏ MFN tariff rate သည် အမေရိကန်၏ 3.3 ရာခိုင်နှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၄ ဆခန့် မြင့်မားသော်လည်း၊ အဆိုပါ MFN rate သည် ကိုရီးယားက အမေရိကန်မှ တင်သွင်းမှုများအပေါ် သတ်မှတ်သည့် အထူးလျှော့စျေး tariff များနှင့် မတူညီပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အစီရင်ခံစာတွင် အမေရိကန် cloud service ပံ့ပိုးသူများက ကိုရီးယားအစိုးရ၏ AI အခြေခံအဆောက်အအုံ ဝယ်ယူရေးလုပ်ငန်းများမှ ချန်လှပ်ခံရသည်ဟု တိုင်ကြားထားသည့်အချက်ကိုလည်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် မနှစ်က ကိုရီးယားက Amazon Web Services ကို အမျိုးသား AI computing center တည်ထောင်ရေး စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ခွင့်ပေးခဲ့ပြီး ယခုနှစ် အစိုးရဦးဆောင်သည့် AI စီမံကိန်းများကိုလည်း နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများအတွက် ဖွင့်ထားသည်။ သိပ္ပံနှင့် ICT ဝန်ကြီးဌာနကလည်း မနှစ်က high-performance graphics processing unit chips နှင့် ထပ်တိုး cloud resources တင်ဒါများတွင် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများကို အထူးအခြေအနေအဖြစ်သာ ချန်လှပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းစီမံကိန်းသည် အပိုဘတ်ဂျက်ဖြင့် ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ထားသလို အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့်လည်း ဆက်နွယ်နေကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း NTE အစီရင်ခံစာက ကိုရီးယား၏ Trade Union and Labor Relations Adjustment Act ပြင်ဆင်ချက်ကို — လူသိများသော “yellow envelope law” ကို — ယခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဖော်ပြချက်ကို ကိုရီးယား၏ အလုပ်သမားဈေးကွက်အတွင်း ပြောင်းလဲမှုများကို ကြားနေသဘောဖြင့် ရေးသားထားခြင်းအဖြစ်သာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူကြသည်။