မြောက်ကိုရီးယား၏ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေကို ဝေဖန်ထားသည့် ယခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်းကို တောင်ကိုရီးယားနှင့် နိုင်ငံ ၄၉ နိုင်ငံက ပူးတွဲထောက်ခံ၍ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီက အတည်ပြုလိုက်သည်။
ဂျီနီဗာမြို့အခြေစိုက် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီသည် မတ် ၃၁ ရက် ဒေသစံတော်ချိန် တနင်္လာနေ့က ပြုလုပ်သည့် ၆၁ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် မြောက်ကိုရီးယား၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သဘောတူညီမှုဖြင့် အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း အေဂျင်စီဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်တွင် မြောက်ကိုရီးယား၌ နှစ်ရှည်လများ ဖြစ်ပွားနေသည့် စနစ်တကျ၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်နှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို “အပြင်းထန်ဆုံး စကားလုံးများဖြင့်” ရှုတ်ချထားပြီး ထိုကဲ့သို့သော ချိုးဖောက်မှုများကို အဆုံးသတ်ရန် “ချက်ချင်း လိုအပ်သည့် အစီအမံအားလုံး” ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် မြောက်ကိုရီးယားကို တိုက်တွန်းထားသည်။
ထို့ပြင် မြောက်ကိုရီးယားတွင် မတရားထိန်းသိမ်းခံထားရသူများကို ချက်ချင်းလွှတ်ပေးရန်နှင့် ၁၉၅၀-၅၃ ကိုရီးယားစစ်ပွဲကြောင့် ကွဲကွာသွားသည့် မိသားစုများ ပြန်လည်ဆုံစည်းရေးကို ပြန်လည်စတင်ရန်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။
တောင်ကိုရီးယားအစိုးရသည် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တင်းမာနေသည့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် ပူးတွဲထောက်ခံမှုမှ နုတ်ထွက်နိုင်ခြေကို စဉ်းစားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သို့သော် လူ့အခွင့်အရေး၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတန်ဖိုးကို အခြေခံမူအရ အသိအမှတ်ပြုသင့်သည်ဟူသော ရပ်တည်ချက်ဖြင့် ပူးတွဲထောက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြီးခဲ့သည့် ဒီဇင်ဘာလက ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ တတိယကော်မတီတွင် အတည်ပြုခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်၌ တောင်ကိုရီးယားသည် ပူးတွဲထောက်ခံသည့် ၆၁ နိုင်ငံအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ ပူးတွဲထောက်ခံခဲ့ပြီး မွန်ဂျေ-အင်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ မပါဝင်ခဲ့ပေ။
မြောက်ကိုရီးယားသည် မိမိနိုင်ငံ၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအပေါ် နိုင်ငံတကာ၏ ဝေဖန်မှုကို မနှစ်သက်ဘဲ ၎င်းကို အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် အစိုးရဖြုတ်ချရေး ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။