အဓိက အတိုက်အခံ People Power Party (PPP) က မြောက်ကိုရီးယား၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ရှုတ်ချသည့် ကုလသမဂ္ဂ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို တောင်ကိုရီးယားက ပူးတွဲထောက်ခံမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးဝန်ကြီး ချောင်ဒုံယောင်းက ပြောဆိုခဲ့ခြင်းအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်လိုက်သည်။ PPP က မြောက်ကိုရီးယားကို မနှိုးဆော်လိုသည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် လူ့အခွင့်အရေးကိစ္စကို လျစ်လျူရှုနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။
PPP အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဆောင်အွန်းဆော့က သောကြာနေ့တွင် ချောင်ဒုံယောင်း နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး “မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်း၏ ခံစားချက်ကို မြောက်ကိုရီးယား ပြည်သူတို့၏ လူ့အခွင့်အရေးထက် ဦးစားပေးသင့်ပါသလား” ဟု ၎င်း၏ Facebook စာမျက်နှာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ PPP မှ နာဂျောင်ဝန်ကလည်း “ချောင်ဒုံယောင်းသည် မြောက်ကိုရီးယားအတွက် စကားပြောပေးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်” ဟု Facebook တွင် ရေးသားကာ သမ္မတ လီဂျေမြောင်က ချောင်ကို ထုတ်ပယ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ PPP မှ ပါ့ခ်ချွန်းဂွန်းကလည်း ချောင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာခြင်းမရှိကြောင်း ပြောဆိုပြီး ပြည်သူလူထုအား တောင်းပန်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဝေဖန်မှုများသည် ချောင်ဒုံယောင်းက ကြာသပတေးနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား “ယခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တောင်ကိုရီးယားက ပူးတွဲထောက်ခံရန် အကြောင်းမရှိ” ဟု ပြောဆိုပြီး “မြောက်ကိုရီးယားဘက်က ယင်းကို အဓိက ရန်လိုသည့် မူဝါဒတစ်ရပ်အဖြစ် ရှုမြင်သည်” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ လီအစိုးရကလည်း မြောက်ကိုရီးယားအပေါ် ရန်လိုသည့် လုပ်ရပ်များ မပြုလုပ်မည်ဟု ကတိပြုထားသဖြင့် “မူဝါဒ တစ်သမတ်တည်းဖြစ်စေရန်” ထိုသို့ ဆက်လက်ရပ်တည်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကလည်း ချောင်က “ကိုရီးယား နှစ်ဖက်ကို ‘ရန်သူနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ’ ဟု သဘောထားနေသည့် မြောက်ကိုရီးယား၏ ရပ်တည်ချက်အပေါ် တုံ့ပြန်ရာတွင် မူဘောင်အသစ်တစ်ရပ် သို့ ပြောင်းလဲရန် အချိန်ရောက်ပြီ” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး “ကျွန်တော်တို့က မြောက်ကိုရီးယားကို လေးစားရမည့်အစား ပြောင်းလဲစေရန်သာ ကြိုးစားခဲ့သည်” ဟု ဆိုသည်။
တောင်ကိုရီးယားသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပူးတွဲထောက်ခံလာခဲ့သော်လည်း လီအစိုးရလက်ထက်တွင် ကိုရီးယားနှစ်ဖက် ဆက်ဆံရေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ပူးတွဲထောက်ခံခြင်းမရှိဘဲ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ယွန်းဆော့ယောလ်၏ ရှေးရိုးစွဲအစိုးရလက်ထက်၌ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်လည်ပူးတွဲထောက်ခံခဲ့သည်။
ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ယခုလအတွင်း ကောင်စီက အတည်ပြုမည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး တောင်ကိုရီးယားအနေဖြင့်လည်း အတည်ပြုပြီးနောက် ၂ ပတ်အတွင်း ပူးတွဲထောက်ခံသူအဖြစ် ထပ်မံပါဝင်နိုင်သေးသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက “မြောက်ကိုရီးယား ပြည်သူတို့၏ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေ တကယ်တမ်း တိုးတက်လာမှု၊ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးအတွက် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှုများ၊ နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်စာတမ်းပါ အကြောင်းအရာ အသေးစိတ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ပူးတွဲထောက်ခံမထောက်ခံကို ပြန်လည်သုံးသပ်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။