“တရုတ်” ဟု သတ်မှတ်ရေးသားမှုအပေါ် ထိုင်ဝမ် တုံ့ပြန်နေသော်လည်း ထိရောက်မည်လား မေးခွန်းထုတ်ခံနေရ

ထိုင်ဝမ်သည် ကိုရီးယားတောင်၊ ဒိန်းမတ်နှင့် ကင်မရွန်းအပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က ၎င်းကို “တရုတ်” အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားလာမှုအပေါ် တုံ့ပြန် လက်တုံ့ပြန်နေသော်လည်း အဆိုပါ အစီအမံများက လက်တွေ့အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိမည်လားဆိုသည့် မေးခွန်းမှာ ပညာရှင်များနှင့် လွှတ်တော်အမတ်များကြား ထုတ်နှုတ်ဆွေးနွေးခံနေရသည်။

South Korea ၏ e-arrival card စနစ်က ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ထိုင်ဝမ်ကို “China (Taiwan)” ဟု ဖော်ပြထားကြောင်း ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် အငြင်းပွားမှု ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လင်ချာလုံက မတ် ၁၉ ရက်တွင် “ပြေလျော့မှုနှင့် ပြတ်သားမှု” ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသည့် မဟာဗျူဟာဖြင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကာ ဖြေရှင်းမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ်ဘက်က ကိုရီးယားကို “South Korea” ဟု တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ပြန်လည်ရေးသားခြင်း၊ ဒိန်းမတ်၏ ထိုင်ဝမ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးဝန်ထမ်းများ ရရှိသည့် အခွင့်အရေးအချို့ကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ ကမ်မရွန်းက ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) ဝန်ကြီးအဆင့် အစည်းအဝေးကို မတက်ရောက်ဘဲ သပိတ်မှောက်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ အငြင်းပွားမှုအတွင်း South Korea က ၎င်း၏ e-arrival စနစ်ကို “နိုင်ငံတကာခရီးသွားလာမှု ပိုမိုလွယ်ကူစေရန်” အဆင့်မြှင့်တင်နေကြောင်း ထိုင်ဝမ်သို့ အကြောင်းကြားလာသဖြင့် မတ်လကုန် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်အထိ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည့် ထိုင်ဝမ်က အစီအစဉ်ထားသည့် လက်တုံ့ပြန်မှုကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ဒိန်းမတ်အမှုတွင်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ထိုင်ဝမ်မှလာသူများကို နေထိုင်ခွင့်ကတ်များပေါ်တွင် “China” ဟု ဖော်ပြနေသည်ဟု ထိုင်ဝမ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ထပ်မံတုံ့ပြန်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

ကမ်မရွန်းက WTO ဝန်ကြီးအဆင့် ညီလာခံအတွက် ဗီဇာစာရွက်စာတမ်းများတွင် ထိုင်ဝမ်ကို “Taiwan, province of China” ဟု ဖော်ပြခဲ့သဖြင့် ထိုင်ဝမ်က တရားဝင်ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး အစည်းအဝေးကို ပထမဆုံးအကြိမ် မတက်ရောက်ခဲ့ပါ။ ဘေဂျင်းဘက်ကမူ “တစ်နိုင်ငံတည်း-တရုတ်မူ” ကို အဖွဲ့အစည်းများတွင် ထိုင်ဝမ်ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအခြေခံအဖြစ် ထပ်မံအတည်ပြု ပြောဆိုကာ ထိုင်ဝမ်ဘက်မှ “နိုင်ငံရေးဆန်ဆန် လှည့်ကွက်များ” သုံးနေသည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။

သို့သော် KMT ပါတီမှ လွှတ်တော်အမတ် လိုင်ရှီပေါက ကိုရီးယားကို “South Korea” ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမှာ စိတ်ဓာတ်ရေးရာသဘောသာ ဖြစ်ပြီး တကယ့်ဖိအားပေးနိုင်စွမ်း မရှိနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ KMT ၏ မာဝင်ချွန်းက ဒိန်းမတ်ကိစ္စသည် နှစ်နှစ်ကြာ မဖြေရှင်းနိုင်သေးသဖြင့် ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး လက်တွေ့ကျသည့် အစီအမံများ လိုအပ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ DPP အဖွဲ့ဝင်များက ထိုင်ဝမ်၏ သိက္ခာကို ကာကွယ်ရန် လိုအပ်သော်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတွင် စကားအသုံးအနှုန်းနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာဆိုင်ရာ အသေးစိတ်များကို သတိထား ကိုင်တွယ်ရန် လိုကြောင်း ဆိုသည်။

အချို့လွှတ်တော်အမတ်များက ကိုရီးယားတောင်အတွက် ဗီဇာမလို ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပယ်ဖျက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသော်လည်း အမည်မဖော်လိုသည့် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးကမူ ထိုသို့လုပ်ပါက ဆိုးကျိုးများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြောင်း သတိပေးသည်။ ကိုရီးယားတောင်သည် ထိုင်ဝမ်သို့ လာရောက်သည့် ခရီးသွားဧည့်သည်များ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပေးနေပြီး ထိပ်တန်းရင်းမြစ်စျေးကွက် သုံးခုအတွင်း ပါဝင်သဖြင့် ခရီးသွားဝင်ငွေ ဆုံးရှုံးနိုင်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောသည်။

ပညာရှင်များကမူ ဤအခြေအနေသည် တစ်နေရာတည်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အဖြစ်အပျက် မဟုတ်ဘဲ ကျယ်ပြန့်သည့် သံတမန်ရေးရာ လက်တွေ့အခြေအနေကို ထင်ဟပ်နေသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ တမ်ခန်တက္ကသိုလ်မှ ဂျိမ်းစ်ရီဖန်ချန်က နိုင်ငံအများအပြားသည် တရုတ်နှင့် အမေရိကန်ကြား အကျိုးစီးပွား ချိန်ခွင်လျှာညှိရန် ထိုင်ဝမ်အပေါ် သတ်မှတ်ချက်များကို ရည်ရွယ်ချက်မထင်ရှားအောင် အသုံးပြုနေကြောင်း ပြောသည်။

သူက ထိုင်ဝမ်အနေဖြင့် ဒိန်းမတ်ဘက်ကို ပံ့ပိုးမပေးခဲ့သလို အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဂရင်းလန်းကို ရယူမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့စဉ်ကလည်း တင်းမာမှုအတွင်း ပါဝင်ရပ်တည်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ ထိုင်ဝမ်က ဆက်လက် သပိတ်မှောက်နေပါက နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများတွင် ၎င်း၏အသံ ပိုမိုအားနည်းသွားနိုင်ကြောင်း၊ သံတမန်ရေး၏ အနှစ်သာရမှာ မိတ်ဆွေဖွဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပြဿနာဖန်တီးခြင်း မဟုတ်ကြောင်းလည်း သတိပေးခဲ့သည်။

တိုင်ပေမြို့အခြေစိုက် Taiwan International Strategic Study Society ဥက္ကဋ္ဌ ဝမ်ကုန်ယီက ဤအခြေအနေသည် ကမ္ဘာ့သံတမန်ရေးတွင် နိုင်ငံများက တရုတ်နှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရင်း အမေရိကန်အပေါ် လုံခြုံရေးအားကိုးမှုပြုနေသည့် “ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အမှန်တရား” ကို ပြသနေကြောင်း ပြောသည်။ ထိုင်ဝမ်သည် အင်အားကြီးနိုင်ငံများကြား ဈေးနှုန်းနည်းသည့် လဲလှယ်ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲခံရနိုင်ကြောင်းလည်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

ထို့အပြင် လစ်သူယေးနီးယားဝန်ကြီးချုပ် အင်ဂါ ရူဂီနီနီက ထိုင်ဝမ်ကိုယ်စားလှယ်ရုံး ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းသည် “အမှားတစ်ခု” ဖြစ်ပြီး ထိုင်ဝမ်ဘက်မှ အကျိုးမရှိခဲ့ဘဲ ဘေဂျင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ထိခိုက်စေခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်က လစ်သူယေးနီးယားတွင် တိုင်ပေ၏ de facto သံရုံးဖွင့်လှစ်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီးနောက် Vilnius နှင့် ဘေဂျင်း ဆက်ဆံရေး အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေသို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။