
တောင်ကိုရီးယား စစ်အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်အကြမ်းဖက်မှု၏ သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် မှတ်သားခံခဲ့ရပြီး “စစ်မေးနှိပ်စက်ရေးဆရာ” ဟု အမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည့် အထူးစုံစမ်းရဲဟောင်း လီ ဂွန်အန်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ၎င်း၏အသက်မှာ ၈၈ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
လီ ဂွန်အန်သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေး စုံစမ်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ကွန်မြူနစ် ထောက်ခံသူဟု စွပ်စွဲခံရသူများကို စစ်မေးရာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် ရေ၌ နှိပ်စက်မေးမြန်းခြင်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး အတင်းအကျပ် ဝန်ခံချက်ရယူခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်း၏ နှိပ်စက်ခံရသူများထဲတွင် နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကွယ်လွန်သူ ကင် ဂွန်တေလည်း ပါဝင်သည်။
သူ၏အမည်နှင့် မျက်နှာကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းသည် စာတိုက်မှတစ်ဆင့် နုတ်ထွက်စာပို့ပြီး ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၁ နှစ်ကြာ တိမ်းရှောင်နေပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အာဏာပိုင်များထံ ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက်အပ်နှံခဲ့ကာ မြောက်ကိုရီးယားသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခံရသည့် တံငါသည်များကို တရားမဝင် ထိန်းသိမ်းနှိပ်စက်ခဲ့မှုဖြင့် တရားစွဲခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ၎င်းသည် အချိန်တိုအတွင်း ပရိုတက်စတင့် ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝါဒရေးရာ ရာဇဝတ်သားများကို ဖမ်းဆီးခြင်းကို ထိုစဉ်က “မျိုးချစ်စိတ်” ဟု ယူဆခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းစာအုပ် မိတ်ဆက်ပွဲ၌ ပြောဆိုခဲ့မှုကြောင့် လူထု၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရပြီး ဓမ္မအမှုမှလည်း ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။
ကြာသပတေးနေ့တွင် ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီ ဖောင်ဒေးရှင်းက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင်၌ “သူသေဆုံးသွားခြင်းက ၎င်းကျူးလွန်ခဲ့သော ရက်စက်မှုများကို ဖျက်ပစ်နိုင်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့၊ ဒီမိုကရေစီသမိုင်းထဲတွင် အမှတ်အသားထင်ကျန်နေသော နစ်နာသူများ၏ ဒုက္ခဆင်းရဲလည်း မပျောက်ကွယ်နိုင်ပါ” ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် လီ ဂွန်အန်သည် ညှဉ်းပန်းခံရသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများအား စစ်မှန်သော တောင်းပန်မှု မပေးခဲ့ဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။